น ยามเก ยวก บการว จ ย

(1)

1

โดย

นายบุญเฉิด

โสภณ

ที่ปรึกษาสํานักงานคณะกรรมการวิจัยแหงชาติ

นิยามเกี่ยวกับการวิจัย

การวิจัยหมายถึง

การศึกษาคนควา

วิเคราะห

หรือทดลองอยางมีระบบ

โดยอาศัย

อุปกรณหรือวิธีการ

เพื่อใหพบขอเท็จจริง

หรือ

หลักการไปใชในการตั้งกฎ

ทฤษฎี

หรือ

แนวทางในการปฏิบัติ

(2)

2

การวิจัยทางวิทยาศาสตร

หมายถึง

การสํารวจ

วิเคราะห

ทดลองอยางมีระบบ

และเปนขั้นตอน

ดวยอุปกรณหรือวิธีพิเศษ

เกี่ยวกับ

ธรรมชาติ

สิ่งมีชีวิต

ปรากฏการณธรรมชาติ

ตลอดจนสิ่งที่มนุษยไดสรางสรรคขึ้นมาดวยความรู

หรือประสบการณ

เพื่อเสนอความรูใหม

เพื่อ

สุขภาพอนามัย

ความผาสุกและความเจริญกาวหนา

ของมนุษยชาติ

การวิจัยทางสังคมศาสตร

การศึกษาคนควาหาความจริงดวยระบบ

และวิธีการทางวิทยาสาสตรเกี่ยวกับ

พฤติกรรม

ปรากฏการณ

หรือปฏิกิริยา

ตลอดจนความรูสึก

นึกคิดของมนุษยและสังคมเพื่อใหทราบถึงความรู

และความจริงที่จะนํามาแกไขปญหาของสังคม

หรือกอใหเกิดความรูใหม

(3)

3

การวิจัยและการพัฒนา

(R&D)

ประกอบไปดวย

งานริเริ่มสรางสรรคที่ถูกจัดไวอยางเปนระบบ

บน

พื้นฐานในอันที่จะเพิ่มพูนความรู

ทั้งที่เกี่ยวกับคน

วัฒนธรรมและสังคม

และใชความรูเหลานี้นําไปสู

ความสําเร็จใหมๆ

กรอบแนวคิดในการวิจัย

1. การวิจัยขั้นพื้นฐาน (Basic Research) เปนงานการทดลองหรืองานทาง ทฤษฎีในขั้นตนที่มุงหาความรูใหมๆเพื่อที่จะเขาใจหลักการของ ปรากฎการณและการสังเกตุการณขอเท็จจริง 2. การวิจัยประยุกต (Applied Research) เปนการสืบคนเบื้องตนในอันที่ จะหาความรูใหมๆโดยมีวัตถุประสงคที่จะนําผลงานวิจัยไปใชประโยชน ในการปฏิบัติอยางใดอยางหนึ่ง 3. การพัฒนาทดลอง (Experimental Development) เปนงานที่เปนระบบ วางแผนใหความรูที่มีเพิ่มพูนขึ้นโดยการวิจัยหรือประสบการณจากการ ปฏิบัติซึ่งนําไปสูการผลิตวัตถุดิบใหมๆผลิตภัณฑหรือเครื่องมือใหม การใชกระบวนการใหมๆระบบและบริการใหมหรือเพิ่มความคงทน ถาวรของผลิตภัณฑหรือขบวนการ

การวิจัยและพัฒนาเปนขอความที่ครอบคลุมกิจกรรม

3

อยางคือ

(4)

4

1. Fundamental R&D เปนการบุกเบิกความรูใหมเพื่อพัฒนา ความสามารถในการวิจัยและเพื่อเตรียมการใชประโยชนในเชิงธุรกิจใน สาขาที่บริษัทเชื่อวาจะมีความสําคัญในระยะยาว 2. Radical R&D เปนการวิจัยที่ตองสรางความรูใหมจากพื้นฐานความรู ทางวิทยาศาสตรและวิศวกรรมในปจจุบันเพื่อใชในการสรางผลิตภัณฑ หรือกระบวนการใหมที่แตกตางไปจากเดิม 3. Incremental R&D เปนการปรับปรุงเทคโนโลยีใหดีขึ้นทีละเล็กนอย โดยการประยุกตความรูที่มีอยูแลวอยางชาญฉลาดเชนการเพิ่ม ประสิทธิภาพการผลิต (Productivity) และลดตนทุนโดยการปรับปรุง กระบวนการผลิตทีละเล็กนอยอยางตอเนื่อง

ภาคเอกชน

แยกเปน

1. ทิศทางการวิจัย (research direction) หมายถึงลักษณะหรือแนวทางการ ทําวิจัยที่มุงไปสูสิ่งที่คาดหวังวาจะเกิดขึ้นในอนาคตหากดําเนินการไป ตามแนวทางนี้การคาดหวังยังไมเปนรูปธรรมที่เปนตัวเลขที่กําหนดไว แตกอใหเกิดการเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นโดยลําดับทั้งนี้ทิศทางการ วิจัยเปรียบเสมือนนโยบายวิจัย (research policy) 2. แผนวิจัย (Research plan) หมายถึงโครงรางขอกําหนดที่ระบุเรื่องหรือ ลักษณะการดําเนินการในการทําวิจัยใหเปนไปในทางสอดคลองกับทิศทาง การวิจัยหรือนโยบายวิจัยที่กําหนดไว

(5)

5

3. แผนงานวิจัย (research program) หมายถึงแผนซึ่งถูกกําหนดขึ้นเพื่อ ดําเนินการวิจัยประกอบดวยโครงการวิจัย (reserarch project) หลายๆ โครงการหรืออาจเรียกวาชุดโครงการวิจัยโดยมีความสัมพันธหรือ สนับสนุนซึ่งกันและกันมีลักษณะบูรณาการ (integration) ทําใหเกิดองค รวม (holistic ideology) เปนการวิจัยที่เปนสหสาขาวิชาการ (multi-disciplines) และครบวงจร (Complete set) โดยมีเปาหมายที่จะนํา ผลงานวิจัยไปใชประโยชนอยางชัดเจน

4. แผนงานวิจัยยอย (research sub-program) หมายถึงหัวขอการวิจัย ภายใตแผนงานวิจัยซึ่งกําหนดลักษณะการทํางานวิจัยของโครงการวิจัย

มิติหลักและองคประกอบการวิจัย

(core and functional dimension)

5. โครงการวิจัย (research project) หมายถึงแผนและการแสดงหัวขอ รายละเอียดในการศึกษาคนควาวิเคราะหหรือทดลองอยางมีระบบที่ แนนอนซึ่งหนวยงานหนึ่งๆหรือหลายหนวยงานจะรวมกันดําเนินการให เสร็จสิ้นภายในชวงระยะเวลาหนึ่ง 6. โครงการวิจัยยอย (research sub-project) หมายถึงหัวขอการวิจัยภายใต โครงการวิจัยซึ่งระบุถึงการวิจัยที่ดําเนินการ 7. งานวิจัยยอย (research task) หมายถึงเปนขั้นสุดทายของแตละ โครงการวิจัย (research project) 8. กิจกรรมวิจัย (research activity) หมายถึงการแสดงหัวขอเรื่องวิจัยที่ จะตองปฏิบัติในงานวิจัยยอยโครงการวิจัยและแผนงานวิจัยโดยให สอดคลองและเปนลําดับกับแผนการดําเนินงาน (work plan) ที่กําหนดไว

มิติหลักและองคประกอบการวิจัย

(core and functional dimension)

(6)

6

ชั้นของแผน

แผนมโนคติ

(Conceptual Plan)

แผนยุทธศาสตร

(Strategic Plan)

แผนปฏิบัติการ

(Operational Plan) นโยบาย (Policy) แผน(Plan) แผนงานหรือชุด โครงการ (Program) โครงการ (Project) งาน (Task) หรือ กิจกรรม (Activity) ภาพแสดงลําดับชั้นของแผน

การบริหาร

(Administration)

****************************************************************************

ศาสตราจารยชุบ

กาญจนประกร

กลาววา

การทํางานของคณะบุคคล

(Group)

ตั้งแต

2

คนขึ้นไปที่รวมกันปฏิบัติการใหบรรลุ

เปาหมายรวมกัน

ฉะนั้น

คําวาการบริหารงานนี้

จึงใชกํากับ

แสดงใหเห็นลักษณะการบริหารงานแตละประเภทไดเสมอ

แลวแตกรณีไป

แตถาเปนการทํางานโดยบุคคลคนเดียว

เรา

เรียกวาเปนการทํางานเฉยๆ

เทานั้น

(7)

7

(Administration)

****************************************************************************

ศาสตราจารย

Harold Koontz

ใหความหมายวา

คือการดําเนินงานใหบรรลุวัตถุประสงคที่

กําหนดไว

โดยการอาศัยปจจัยทั้งหลาย

ไดแก

คน

เงิน

วัตถุ

สิ่งของเปนอุปกรณในการปฏิบัติงานนั้น

(Administration)

****************************************************************************

ศาสตราจารย

Peter F. Drucker

ใหความหมายวา

คือศิลปะในการทํางานใหบรรลุเปาหมายรวมกับ

ผูอื่น

จากความหมายที่กลาวมาอาจสรุปไดวา

คือการใช

ศาสตรและศิลปะนําเอาทรัพยากรการบริกหาร

(Administrative

Resources)

มาประกอบการตามกระบวนการบริหาร

(Process of

administration)

ใหบรรลุวัตถุประสงคที่กําหนดไวอยางมีประสิทธิภาพ

(8)

8

โครงการวิจัยหมายถึง

หนวยของแผนงาน

หรือกลุม

ของกิจกรรมที่มีความสัมพันธเกี่ยวของกัน

เพื่อการ

บรรลุจุดมุงหมายหรือเปาหมายที่กําหนดไว

มีลักษณะ

เดนชัด

มีระยะเวลาเริ่มตน

และสิ้นสุดที่แนนอน

และ

มักจะเปนงานพิเศษที่ตางๆไปจากงานประจํา

โครงการ

จะประกอบดวยงาน

(Task)

และกิจกรรม

(Activity)

ความหมายของโครงการวิจัย

การพัฒนาโครงการ

1. มีการกําหนดวัตถุประสงค 2. มีความเปนเอกเทศโครงการแตละโครงการจะตองมีการกําหนด ขอบเขตของการดําเนินงานและความรับผิดชอบไวอยางชัดเจน 3. มีการกําหนดรูปแบบและรายละเอียดการดําเนินงานที่สอดคลอง กลมกลืนกันโครงการหนึ่งๆจะตองมีการดําเนินงานตางๆที่สัมพันธ ตอเนื่องกันไปตั้งแตเริ่มโครงการจนสิ้นสุดโครงการที่เปนระบบและมี ระเบียบ 4. มีการระบุทรัพยากรตางๆที่จําเปนในการดําเนินงาน 5. มีการกําหนดระยะเวลาเริ่มตนและเวลาสิ้นสุดที่แนนอน 6. สามารถนําไปปฏิบัติได

ลักษณะของโครงการที่ดี

(9)

9

9. ประโยชนที่คาดวาจะไดรับ 9. มีผลพลอยไดอะไรบาง 8. การกํากับติดตามและประเมินผลโครงการ 8. จะทราบผลการดําเนินงานไดอยางไร 7. บุคคลหรือหนวยงานที่รับผิดชอบโครงการ 7. ใครเปนผูรับผิดชอบ 6. งบประมาณและทรัพยากร 6. ตองใชเงินและทรัพยากรเทาใด 5. ระยะเวลาในการดําเนินงาน 5. จะทําเมื่อไร 4. วิธีดําเนินการ 4. ทําอยางไร 3. วัตถุประสงค/เปาหมาย 3. ทําเพื่ออะไร 2. หลักการและเหตุผล 2. ทําไมจึงตองทํา 1. ชื่อโครงการ 1. จะทําอะไร รายละเอียดโครงสรางของโครงการวิจัย คําถาม

รายละเอียดโครงสรางของโครงการ

การบริหารโครงการวิจัย

การบริหารโครงการในที่นี้หมายถึง

กระบวนการดําเนิน

โครงการอยางตอเนื่องเปนระบบ

เพื่อใหบรรลุวัตถุประสงค

ของโครงการที่กําหนดไว

ซึ่งประกอบดวยองคประกอบที่

สําคัญ

3

ประการ

คือ

การวางแผน

(Planing)

การปฏิบัติตาม

แผน

(Implementation)

และการติดตามและประเมินผล

(Evaluation)

ความสัมพันธขององคประกอบของการบริหาร

โครงการ

แสดงดังแผนภาพ

(10)

10

การติดตามและ

ประเมินผล

การปฏิบัติตามแผน

การวางแผน

บรรลุ

วัตถุประสงค

องคประกอบของการบริหารโครงการ

1.

การบริหารโครงการวิจัยกอนดําเนินงาน

2.

การบริหารโครงการวิจัยระหวางดําเนินการวิจัย

3.

การบริหารโครงการวิจัยหลังจากทําวิจัยเสร็จแลว

ประกอบดวย

(

เฉพาะภายในหนวยงาน

)

(11)

11

1.

ความอยากรู

และอยากทําวิจัย

2.

การกําหนดหัวขอการวิจัย

3.

การจัดทําขอเสนอการวิจัย

4.

การจัดทําคําของบประมาณโครงการวิจัยใน

งบประมาณประจําปของหนวยงาน

5.

จัดสงใหสํานักงบประมาณพิจารณา

กอนดําเนินการวิจัย

1.

6.

การประเมินขอเสนอการวิจัย

โดยหนวยงาน

7.

การประเมินขอเสนอการวิจัยของหนวยงาน

โดยผูทรงคุณวุฒิ

8.

การพิจารณาขอเสนอการวิจัยของ

วช

.

9.

วช

.

แจงผลการพิจารณาขอเสนอการวิจัยให

สงป

.

และ

หนวยงานทราบ

10.

หนวยงานทราบ

และ

สงป

.

พิจารณางบประมาณของ

หนวยงาน

กอนดําเนินการวิจัย

ตอ

(12)

12

การประเมินคุณภาพขอเสนอการวิจัย

(

โครงการวิจัย

)

ควรประกอบดวยขั้นตอนตอไปนี้

•

การตรวจสอบเบื้องตนภายในหนวยงาน

•

การสงใหผูทรงคุณวุฒิตรวจสอบ

(peer review)

•

การใหผูเสนอโครงการนําเสนอตอที่ประชุมผูทรงคุณวุฒิ

•

การพิจารณาตัดสินคัดเลือก

การประเมินคุณภาพขอเสนอโครงการวิจัย

1.

ความสอดคลองกับยุทธศาสตรของรัฐ

(10)

2.

คุณคาทางปญญา

(60)

2.1

ปจจัยการวิจัย

(20)

-

ปญหา

-

วัตถุประสงค

-

คณะผูวิจัย

-

การตรวจเอกสาร

-

แผนการดําเนินงาน

-

ความพรอม

(13)

13

2.2

กระบวนการวิจัย

(20)

-

ความเชื่อมโยงของขั้นตอนตางๆ

-

การถายทอดเทคโนโลยี

2.3

ผลผลิตของงานวิจัย

(20)

-

คุณคาทางเศรษฐกิจและสังคม

-

ผลสําเร็จที่เกิดขึ้น

-

ผูไดรับผลประโยชน

-

นักวิจัยรุนใหมที่เพิ่มขึ้น

3.

ผลกระทบของโครงการ

(Impact)

(30)

3.1

ผลลัพธ

(outcome)

3.2

ผลกระทบ

(Impact)

รวม

(100)

(14)

14

1. ความสอดคลองกับยุทธศาสตรของรัฐ (10) 2. คุณคาทางปญญา (60) 2.1 ปจจัยการวิจัย (20) - ปญหา - วัตถุประสงค - คณะผูวิจัย - การตรวจเอกสาร - แผนการดําเนินงาน - ความพรอม 2.2 กระบวนการวิจัย (20) - ความเชื่อมโยงของขั้นตอนตางๆ - การถายทอดเทคโนโลยี 2.3 ผลผลิตของงานวิจัย (20) - คุณคาทางเศรษฐกิจและสังคม - ผลสําเร็จที่เกิดขึ้น - ผูไดรับผลประโยชน - นักวิจัยรุนใหมที่เพิ่มขึ้น 3. ผลกระทบของโครงการ (Impact) (30) 3.1 ผลลัพธ (outcome) 3.2 ผลกระทบ (Impact) รวม (100) การประเมินคุณภาพขอเสนอโครงการ

2.

การบริหารโครงการวิจัยระหวางการทําวิจัย

2.1

การขออนุมัติโครงการและงบประมาณ

1.

การตรวจสอบขอเสนอการวิจัยวาไดรับงบประมาณเพื่อทําวิจัยหรือไม

2.

การขออนุมัติงบประมาณและโครงการวิจัย

3.

การทําเรื่องขออนุมัติเบิกงวดเงิน

4.

การเบิกจายเงินและการใชจายเงิน

4.1

กรณีเปนเงินอุดหนุนทั่วไป

4.2

กรณีเปนเงินรายจายอื่น

4.3

กรณีเงินหมวดรายจายตางๆ

5.

การทําบัญชีและการเก็บหลักฐานการเงิน

(15)

15

2.2

การดําเนินการเรื่องวัสดุครุภัณฑ

1.

การจัดซื้อวัสดุ

ครุภัณฑ

-

การจัดซื้อวัสดุ

-

การจัดซื้อครุภัณฑ

2.3

การดําเนินการวิจัย

1. Review

ขอเสนอการวิจัย

2.

การวางแผนปฏิบัติงาน

(Planning)

2.1

แยกกิจกรรมที่จะตองปฏิบัติงานวิจัยเปน

กิจกรรมยอยๆ

ตั้งแตเริ่มตน

-

สิ้นสุด

โดยกําหนดระยะเวลาในการทํางานแตละกิจกรรมให

ชัดเจนในแตละชวงเวลา

2.2

จัดทํา

Gant’s chart (

ดังรูป

)

3.

การปฏิบัติตามแผน

(Implementation)

(16)

16

กําหนดกรอบทฤษฎี ระบุปญหาการวิจัย ทบทวนวรรณกรรม ออกแบบแผนการวิจัย ระบุประชากรและตัวอยาง เตรียมเครื่องมือวิจัย วางแผนรวบรวมขอมูล เตรียมขอมูลสําหรับวิเคราะห วิเคราะหขอมูล แปลผลและอภิปรายผลการวิจัย เขียนรายงานการวิจัย ระบุตัวแปร ระบุสมมติฐาน ขั้นตอนของกระบวนการวิจัย

ขั้นตอนการวิจัย

12 เดือน รวมระยะเวลา 2½เดือน 8. เขียนรายงานและจัดทํารูปเลมรายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ ½เดือน 7. วิเคราะหขอมูล 2½เดือน 6. ออกแบบ dummy tohle 3 เดือน 5. ประสานงานและรวบรวมขอมูล ½เดือน 4. สรรหาและอบรมผูชวยนักวิจัย 1 เดือน 3. ตรวจสอบความตรงและความเที่ยงของเครื่องมือ 1 เดือน 2. สรางเครื่องมือ 1 เดือน 1. การทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวของ ระยะเวลา กิจกรรม

(17)

17

ตารางแผนปฏิบัติงานวิจัย

8. การเขียนรายงานและจัดทํารูปเลม 7. การวิเคราะหขอมูล 6. การออกแบบรายงานการวิจัย 5. การประสานงานและรวบรวมขอมูล 4. การสรรหาและอบรมผูชวยนักวิจัย 3. การตรวจสอบความเที่ยงของเครื่องมือ 2. การสรางเครื่องมือ 1. ทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวของ การกําหนดกรอบแนวความคิด การออกแบบแผนการวิจัย 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 ขั้นตอนการดําเนินงาน

P

= การติดตามประเมินผลการดําเนินงานวิจัยในแตละชวง 4 เดือน

P

การติดตามความกาวหนาระหวางดําเนินการวิจัย

การรายงานความกาวหนาปกติตองรายงานทุก

6

เดือน

ซึ่งประกอบดวย

2

สวน

คือ

1.

รายงานดานเทคนิค

2.

รายงานดานการเงิน

ในสวนของการใหคําแนะนําปรึกษาตอโครงการ

แบงออกเปน

2

สวน

คือ

1.

การใหคําแนะนําปรึกษาดานวิชาการ

2.

การใหคําแนะนําปรึกษาดานการบริหารจัดการโครงการ

(18)

18

การนําเสนอผลงานวิจัย

1.

การนําเสนอผลงานวิจัยกอนสิ้นสุดโครงการ

2.

การนําเสนอผลงานวิจัยเมื่อสิ้นสุดโครงการ

การบริหารโครงการวิจัยหลังจากทําวิจัยเสร็จแลว

1.

การประเมินคุณภาพของรายงานวิจัย

2.

การเผยแพรผลงานวิจัย

1.1

การประชุมทางวิชาการ

1.2

การตีพิมพเผยแพร

3.

การจดสิทธิบัตร

อนุสิทธิบัตร

4.

การนําผลงานวิจัยไปใชประโยชน

4.1

การนําไปใชประโยชนในทางเศรษฐกิจ

4.2

การนําไปใชประโยชนในทางสังคม

4.3

การนําไปใชประโยชนในทางวิชาการ

(19)