هلجم زكرم تاعلاطم و هعسوت شزومآ يكشزپ هرود مهدزیس ، هرامش مراهچ ، ص 333 -323 ، 5331
سررب
ی
شرگن
وجشناد
ی
نا
نادند
یکشزپ
نامرک
تبسن
هب
حم
ی
ط
شزومآ
ی
اب
هدافتسا
زا
شسرپ
همان
اسهم
رتنلاک
ی
1،
اسهم
ص
ی
دا
ی
هداز
2،
ميرم
تاداسلا
يمشاه
وپ
ر
3 * 1 . صصختم ژولوتاپ ی ناهد ، کف و تروص ، داتسا ي را ، هورگ ژولوتاپ ی ناهد نامرک ، زکرم قحت ی تاق ب ی رام ی اه ی ناهد و نادند و زکرم قحت ی تاق هفلؤم اه ی عامتجا ي رثؤم رب تملاس ناهد و نادند ، هدکشناد نادند يکشزپ ، هاگشناد مولع کشزپ ي نامرک ، نامرک ، اي نار 2 . کشزپنادند ، زکرم قحت ی تاق دا ژولوتن ی ، هدکشناد نادند يکشزپ ، هاگشناد مولع کشزپ ي نامرک ، نامرک ، اي نار 3 . صصختم ب ی رام ی اه ی ناهد ، شناد ی را ، هورگ ب ی رام ی یاه ناهد ، زکرم قحت ی تاق ب ی رام ی اه ی ناهد و نادند ، هدکشناد نادند يکشزپ ، هاگشناد مولع کشزپ ي نامرک ، نامرک ، اي نار تفايرد :هلاقم 9 / 5 / 99 آ نيرخ حلاصا هلاقم : 9 / 8 / 99 شريذپ هلاقم : 01 / 8 / 99 * هدنسيون سم ؤ :لو زکرم قحت ی تاق ب ی رام ی اه ی ناهد و ،نادند هدکشناد نادند یکشزپ ، هاگشناد مولع کشزپ ی ،نامرک ،نامرک ا ی نار نفلت : 3996082 -1902 :ربامن 23008122 -129 Email: [email protected] هنیمز و :فده سسؤم تا شزومآ ی ، شور اه ی فلتخم ی ارب ی زرا ی با ی لاعف ی ت اه ی دوخ .دنراد لماوع سب ی را ی زا ارف ی دن ردت ی س رب ارف ی دن ی گدا ی ر ی ثأت ی ر م ی دراذگ . ماجنا زا فده هعلاطم رضاح ، سررب ی شرگن وجشناد ی نا نادند یکشزپ رد هدکشناد نادند یکشزپ نامرک تبسن هب عضو ی ت نونک ی شزومآ ی و اضف ی ی گدا ی ر ی اب تسا هداف زا شسرپ همان DREEM (Dundee ready education environment measure
) دوب . شور :راک ا ی ن هعلاطم عون زا صوت ی ف ی -عطقم ی ، یور 315 وجشناد ی نادند یکشزپ رد لاس 0293 ماجنا .دش شسرپ همان DREEM لماش تاعلاطا فارگومد ی ک و 51 لاؤس رد جنپ ح ی هط شرگن وجشناد ی نا تبسن هب ی گدا ی ر ی ، شرگن وجشناد ی نا تبسن هب سا ات د نا ، شرگن وجشناد ی نا تبسن هب صحت ی ،ل شرگن وجشناد ی نا تبسن هب حم ی ط و شرگن عامتجا ی وجشناد ی نا دروم هدافتسا رارق .تفرگ تاعلاطا اب هدافتسا زا مرن رازفا SPSS زجت ی ه و لحت ی ل .دش ي هتفا :اه می گنا ی ن تارمن ب ه تسد هدمآ رد 5 قم ی سا 62 / 05 ± 32 / 053 زا 351 ، یارب وجشناد ی نا رسپ و 81 / 08 ± 69 / 069 یارب وجشناد ی نا رتخد .دوب رد می نا دارفا دروم ،هعلاطم 9 دصرد زا دقتعم دندوب هک ارش ی ط شزومآ ی سب ی را بولطمان دوب . توافت رامآ ی نعم ی راد اهنت ارب ی ز ی ر قم ی سا ی گدا ی ر ی ب ی ن وجشناد ی نا لاس 2 و 9 ناشن هداد .دش هجیتن یریگ : شرگن وجشناد ی نا زا حم ی ط شزومآ ی رد هدکشناد اه ی نادند یکشزپ نامرک رد تمس تبثم رارق ،تشاد اما اب رادقم ی گنهامهان ی دوب هارمه . هب رظن م ی دسر هک ،سرتسا گتسخ ی و دوبمک دروخزاب بسانم زا بناج ناراگزومآ بجوم تاساسحا فنم ی وجشناد ی نا ش د ا ه تس . دیلک هژاو اه : وجشناد ی نا نادند یکشزپ ، ،شزومآ ی گدا ی ر ی ، DREEM
همدقم
همدقم
کی م طیح یشزومآ نادند یکشزپ هدیا لآ یم تسیاب نایوجشناد ار رداق دزاس ات تراهم مزلا یارب یگدنز هفرح یا هدنیآ دوخ ار بسک من دنیا و رد دشر تیصخش ،یعامتجا هفرح یا و شیاسآ یحور نآ اه شقن هتشاد دشاب ( 0 .) هعلاطم ماجنا هدش رد نانوی ناشن داد هک شرگن نایوجشناد اب هجوت هب طیحم یشزومآ نآ اه دعب زا لاس موس رد همه هنیمز اه یفنم تسا . نینچمه ، هدکشناد نادند یکشزپ رد دنه صخشم درک هک تارمن DREEM ( Dundee readyeducation environment measure ) یارب نایوجشناد لاس رخآ رتمک زا تارمن رد نایم نایوجشناد لاس لوا رد ره سایقمریز هدوب تسا و شهاک تارمن دعب زا لاس موس قبطنم اب یریگرد لاعف نایوجشناد رد هرود یاه ینیلاب دوب ( 9 -3 ). شسرپ همان DREEM یارب دربراک رد طیحم یشزومآ یحارط هدش .تسا DREEM یم دناوت یارب ماجنا هیزجت و لیلحت یاه یسایق شرگن نایوجشناد زا طیحم یاه یشزومآ نورد کی هسسؤم ، نایم هسسؤم اه ی ا نایم مه هورگ اه رد کی هسسؤم دروم هدافتسا رارق دریگ ( 5 ، 3 .) DREEM لکشتم زا 51 هرازگ یحیضوت یم دشاب هک رد جنپ سایقمریز طوبرم هب شرگن نایوجشناد تبسن هب یریگدای ( 03 ،)دروم شرگن نایوجشناد تبسن هب ناداتسا ( 00 ،)دروم شرگن نایوجشناد تبسن هب لیصحت ( 8 ،)دروم شرگن نایوجشناد تبسن هب هدکشناد یاه یکشزپ رد ناتسبرع یدوعس و یروهمج ،نمی ،دادینیرت ،دنه ،ایلارتسا ،دئوس ،اکنلایرس ،یلیش هیرجین و ،لاپن ناتسلگنا و نانوی ارجا هدش تسا ( 06 -6 ). قیقحت ماجنا هدش طسوت Bassaw و ناراکمه رد دادینیرت ناشن داد هک نییاپ نیرت زایتما بسک هدش ا ز شسرپ همان DREEM طوبرم هب شرگن یعامتجا نایوجشناد و شرگن نایوجشناد تبسن هب طیحم یم دشاب ( 2 .) Abraham و ناراکمه اب قیقحت رب یور نایوجشناد لاس لوا ناشن دنداد هک طیحم یشزومآ یاراد نیرتشیب تیمها زا یوس نایوجشناد تسا ( 8 .) هعلاطم ماجنا هدش رد ایلارتسا ناشن داد ک ه نایوجشناد رتخد تبسن هب نارسپ شرگن تبثم یرت هب طیحم آ یشزوم دنراد ( 9 .) ود هعلاطم رد نانوی ناشن داد هک شسرپ همان DREEM یاراد ییاور و ییایاپ یبسانم رد نایوجشناد ینانوی یم دشاب و نایوجشناد یکشزپ تبسن هب ریاس نایوجشناد شرگن تبثم یرت هب طیحم و لیصحت دنراد ( 06 ، 05 .) هچرگا ، DREEM هب روط هدرتسگ رد هدکشناد یاه یکشزپ دروم هدافتسا رارق هتفرگ ،تسا هداد اه رد دروم دربراک نآ د لخا طیحم یشزومآ نادند یکشزپ مک هدوب .تسا تاعلاطم رشتنم هدش دربراک DREEM رد هدکشناد نادند یکشزپ ،دنه اداناک و نانوی یم ناشن ار دهد ( 09 -02 ). نینچمه ، یسررب اه ناشن هدنهد نیا عوضوم تسا هک شرگن نایوجشناد نادند یکشزپ رد ناریا تبسن هب طیحم یشزومآ دروم یسررب رارق هتفرگن تسا . یسررب تارظن نایوجشناد رد تروص دوجو تلاکشم د لخا طیحم آ یشزوم و ارا ی ه ییاهراکهار تهج فرطرب ندش و ای دوبهب آ ن اه یم دناوت رثؤم .دشاب رد سا نات نامرک ، 3 هدکشناد نادند یکشزپ دوجو دراد هک ره مادک لماش همانرب شش هلاس یم .دشاب همانرب یلیصحت نادند یکشزپ لماش 3 لاس مولع ،هیاپ 0 لاس شزومآ نادند یکشزپ شیپ ینیلاب و 2 لاس شزومآ رب نیلاب رامیب یم .دشاب فده ماجنا زا هعلاطم ،رضاح یبایزرا شرگن نایوجشناد دند نا یکشزپ زا طیحم یشزومآ دوخ و ییاسانش ره هنوگ توافت طوبرم هب تیسنج و لاس یلیصحت اب هدافتسا زا تسرهف DREEM رد ناتسا نامرک وب .د
شور
شور
راک
راک
قیقحت قوف ، زا هتسد تاعلاطم یفیصوت و یعطقم وب د . شسرپ همان DREEM هک هب نابز یسراف همجرت و ت أ دیی هدش تسا ، رد رایتخا یمامت اد نایوجشن لاس یاه موس ات مشش هدکشناد یاه نادند یکشزپ ناتسا نامرک هب( شور )یرامشرس رارق هداد دش ( 31 ). نیا شسرپ همان اه طسوت یوجشناد لاس رخآ رد نایاپ ،اهرانیمس سلاک اه و ای شخب اه دعب زا حیضوت فده هعلاطم ، عیزوت .دش یارب ره درف فده زا نیا یسررب حرش و رد تروص مت لیا ، شسرپ همان هب درف دش هداد . هب هیلکدارفا نانیمطا هداد دش هک تاعلاطا شسرپ همان هب تروص هنامرحم یقاب هدنام و طقف زا هبنج یرامآ دروم یسررب رارق یم .دریگ شسرپ همان اه هب تروص یب مان لیمکت و رد نامه نامز عمج یروآ .دش ،نمض رد دک لاخا ق ی ک -305 هب نیا قیقحت عت قل .تفرگ DREEM لکشتم زا 51 هرازگ یحیضوت یم دشاب هک رد جنپ سایقمریز لماش شرگن نایوجشناد تبسن هب یریگدای ( 03 ،)دروم شرگن نایوجشناد تبسن هب ناداتسا ( 00 ،)دروم شرگن نایوجشناد تبسن هب لیصحت ( 8 ،)دروم شرگن نایوجشناد تبسن هب طیحم ( 03 )دروم و شرگن یعامتجا ایوجشناد ن ( 2 )دروم هورگ یدنب دش ( 30،33 ). نیا هرازگ یاه یحیضوت زا 1 ات 5 قباطم ریز هرمن یدنب دش رب( ساسا سایقم ترکیل 0 : ًادیدش ،مفلاخم 3 : ،مفلاخم 2 : ات یدودح ،مقفاوم 9 : مقفاوم و 5 : ًادیدش مقفاوم ). زا نیب نیا هنیزگ اه 9 هرازگ خساپ یفنم هب( شزومآ رد نیا هدکشناد هب قم راد یفاک هجوت یم ،دوش هب شزومآ رد نیا هدکشناد هب یبوخ هجوت یم ،دوش رد نیا هدکشناد نم یارب تکرش رد سلاک بیغرت یم ،موش رد نیا اج ناداتسا راتساوخ طابضنا و تعاطا لماک ،دنتسه رد نیا هدکشناد نم یم مناوت هچنآ ار هک زاین مراد دای ،مریگب نیا هدکشناد یاراد لودج نامز یدنب یبوخ یم ،دشاب یگدنز یعامتجا نم بولطم سا ت ، لحم تنوکس نم بولطم یم )دشاب تشاد هک هب روط سوکعم هرمن یدنب .دش نیاربانب ، رب ساسا 51 لاؤس شسرپ همان ، تارمن نیب 51 ات 351 ریغتم یم .دشاب نینچمه ، تارمن یلک رب ساسا 011 -50 رایسب ،فیعض 010 ات 050 رتشیب یفنم تبسن ب ه تبثم ، 050 ات 311 رتشیب تبثم تبسن هب ،یفنم 311 ات 351 یلاع ریسفت یم .دوش ریسفت هرمن 011 هب ناونع کی یطیحم تسا هک طسوت شناد نازومآ اب دیدرت لباق یهجوت هدهاشم هدش و هب نیمه لیلد دنمزاین دوبهب .تسا شسرپ همان رد ادتبا طسوت 31 یوجشناد نادند یکشزپ ، دروم شیپ مزآ نو رارق تفرگ ات ره هنوگ یلکشم رد مهف ینعم لاؤس اه ، صیخشت هداد .دوش تارییغت زج ی ی رت رد تغل یدنب یضعب زا لاؤس اه تروص تفرگ . هب ناونع لاثم ، هرازگ یحیضوت 00 ، طیحم رد تدم کیشک شخب مارآ یم دشاب ، هب طیحم رد کینیلک اه مارآ یم دشاب ، رییغت تفای ات همانرب یسرد دکشناد ه نادند یکشزپ رتهب دروم هجوت رارق .دریگ هیلک نایوجشناد نادند یکشزپ لاس 2 ات 6 ،نامرک ناجنسفر و هیرهش زادرپ رد نیا یسررب دروم هعلاطم رارق .دنتفرگ نایوجشناد لاس لوا و مود رد نیا هعلاطم تکرش هداد دندشن ؛ ارچ هک هبرجت رایسب یدودحم زا طیحم دوخ دنتشاد و یمن سناوت دنت یمامت لااؤس ت ار خساپ .دنهد جیاتن هب تسد هدمآ اب هدافتسا زا نومزآ یاه Mann-Whitney رییغت( طوبرم هب )تیسنج و نومزآ یاه Kruskal-Wallis ره( هنوگ رییغت طوبرم هب مین لاس )یلیصحت یبایزرا .دش ANOVA کی هیوس یارب یبایزرا توافت اه نایم جنپ سایقمریز طوبرم هب لاس یلیصحت ماجنا .دش هولاع رب ،نیا نومزآ t تفرگ تروص ات توافت یاه مهم یرامآ نیب سایقمریز اه رد نایوجشناد شیپ ینیلاب و ینیلاب صخشم .ددرگ حطس ینعم یراد رد هیزجت و لیلحت هداد اه 15 / 1 > P رظن رد دش هتفرگ و زا همانرب یرامآ SPSS هخسن 31 ( version 20, SPSS Inc., Chicago, IL ) هدافتسا .دش
هتفاي
هتفاي
اه
اه
خساپ ناگدنهد ، 315 رفن لماش 091 رفن نز و 65 رفن درم ینس نیگنایم اب بیترت هب 5 / 3 ± 5 / 32 و 5 / 0 ± 2 / 33 لاس .دندوب لودج 0 ناشن هدنهد تاعلاطا کیفارگومد دارفا تکرش هدننک تسا .لودج 5 : تاعلاطا کیفارگومد دارفا تكرش هدننك ریغتم دادعت )دصرد( تیسنج درم ( 3 / 36 ) 31 نز ( 7 / 35 ) 541 لاس يلیصحت موس ( 6 / 23 ) 11 مراهچ ( 6 / 26 ) 13 مجنپ ( 6 / 27 ) 17 مشش ( 3 / 53 ) 34 لودج 3 : یاهریغتم دروم یسررب هب هارمه Cronbach’s alpha رایعم هرمن Cronbach’s alpha شرگن نایوجشناد زا یریگدای 3 / 90 83 / 1 ** شرگن نایوجشناد زا ناراگزومآ 8 / 39 25 / 1 * کاردا یلیصحت نایوجشناد 0 / 23 63 / 1 شرگن نایوجشناد زا طیحم 5 / 91 29 / 1 * کاردا یعامتجا نایوجشناد 8 / 35 50 / 1 تیسنج درم 091 90 / 1 *** نز 65 93 / 1 *** لاس یلیصحت موس 53 89 / 1 ** مراهچ 56 90 / 1 *** مجنپ 59 93 / 1 *** مشش 23 90 / 1 *** * Cronbach’s alpha رتلااب زا 29 / 1 = لباق لوبق ** Cronbach’s alpha رتلااب زا 81 / 1 = بوخ *** Cronbach’s alpha رتلااب زا 91 / 1 = یلاع نیا هعلاطم ناشن داد هک یراگزاس ینورد نیب متیآ یاه شرگن نایوجشناد زا ،یریگدای شرگن نایوجشناد زا ناداتسا ، کاردا یصحت یل ،نایوجشناد شرگن نایوجشناد زا طیحم و کاردا یعامتجا نایوجشناد دوجو اد تش . نینچمه ، Cronbach’s alpha یارب تیسنج و یمامت مین لاس یاه یلیصحت رتشیب زا 81 / 1 و شیب زا رادقم دروم راظتنا یارب سایقمریز اه دوب ( لودج 3 .) زا رثکادح زایتما ( 351 ) رد جنپ ،هطیح نیگنایم جم عوم تازایتما هب روط یلک 51 / 06 ± 52 / 058 ، یارب نارسپ 62 / 05 ± 32 / 053 و یارب نارتخد 81 / 08 ± 92 / 069 ب ه تسد دمآ و توافت یرامآ ینعم یراد دوجو تشادن ( 16 / 1 = P ). 2 دصرد زا دارفا ( 2 )رفن طیارش یلک طیحم آ یشزوم ار رایسب ،بولطم 95 دصرد ( 90 )رفن ،بولطم 92 دصرد بولطمان ( 89 ) و 9 دصرد ( 08 )رفن رایسب بولطمان شرازگ .دندرک
ا ز ظاحل یرامآ ، توافت ینعم یراد نیب ود سنج و رسپ( )رتخد زا لااؤس ت " رد نیا هدکشناد شزومآ هب رادقم یفاک دروم هجوت رارق یم دریگ ات تراهم نم ار شیازفا ،دهد رد نیا هدکشناد ریبادت یریگدای هک لابق یارب نم راک ا دم دوب ، نونکا زین راک ا دم تسا ، شزومآ یم تسیاب داتسا روحم دوش ، رد نیا اج ناداتسا رد سلاک ینابصع یم ،دنوش رد نیا اج ناداتسا لاثم یاه یصخشم ارا ی ه یم ،دنهد رد نیا هدکشناد شزومآ بلغا هیبش یزاس یم ،دوش رد نیا هدکشناد نم یارب تکرش رد سلاک بیغرت یم ،موش رد نیا هدکشناد سب یرای زا یبلاطم هک یم دیاب مزومایب ، طوبرم هب نامرد ،تسا تصرف ییاه یارب نم دوجو دراد ات تراهم یاه نیب یهورگ دوخ ار هعسوت مهد ، زا ظاحل یعامتجا رد سلاک ساسحا یبولطم مراد و یارب هرهب یدنم زا سلاک رایسب هتسخ متسه " شرازگ دیدرگ و هب یترابع ، نایوجشناد رتخد دراوم یب یرتش زا یاهدصرد مقفاوم و لاماک مقفاوم ار ارا ی ه .دنداد لودج 2 ناشن هدنهد جنپ سایقمریز و طابترا هرمن نآ اه اب ،نس سنج و لاس یلیصحت و هدکشناد لحم لیصحت یم .دشاب لودج 2 : یسررب طابترا نیب هرمن بسک هدش زا ریز هورگ یاه شسرپ همان اب ،نس ،سنج لاس لیصحت و هدکشناد لحم لیصحت رایعم هرمن بسک هدش نس P سنج P لاس یلیصحت P هدکشناد لحم لیصحت P 32 > 32 < درم نز 2 9 5 6 نامرک ناجنسفر نیب للملا شرگن نایوجشناد زا یریگدای 8 / 93 3 / 29 00 / 1 2 / 23 9 / 95 10 / 1 * 8 / 28 9 / 98 5 / 29 3 / 29 13 / 1 £ * 9 / 90 5 / 29 9 / 91 18 / 1 شرگن نایوجشناد ا ز ناراگزومآ 3 / 39 0 / 21 01 / 1 6 / 36 3 / 22 10 / 1 * 8 / 38 2 / 25 3 / 39 0 / 39 19 / 1 β * 3 / 38 0 / 39 2 / 21 01 / 1 کاردا یلیصحت نایوجشناد 0 / 20 3 / 22 31 / 1 2 / 22 3 / 21 05 / 1 0 / 22 3 / 21 0 / 20 0 / 23 03 / 1 3 / 39 2 / 22 0 / 23 18 / 1 شرگن نایوجشناد زا طیحم 2 / 29 3 / 90 01 / 1 9 / 90 3 / 91 01 / 1 0 / 91 3 / 90 5 / 90 0 / 91 09 / 1 3 / 91 5 / 91 9 / 90 09 / 1 کاردا یعامتجا نایوجشناد 3 / 39 5 / 35 91 / 1 3 / 32 0 / 35 01 / 1 2 / 32 9 / 35 6 / 35 8 / 36 05 / 1 5 / 35 6 / 35 3 / 39 03 / 1 * 15 / 1 > P ینعم راد یم .دشاب £ = نیب لاس مراهچ و موس توافت ینعم یراد دوجو .دراد β = نیب لاس مراهچ و ریاس لاس اه توافت ینعم د یرا دوجو .دراد هعلاطم رضاح ناشن داد هک توافت یرامآ ینعم یراد یارب شرگن نایوجشناد زا یریگدای نیب لاس موس و مراهچ لیصحت دوجو اد تش . نینچمه ، نیب شرگن نایوجشناد زا ناداتسا رد لاس مراهچ و ریاس لاس یاه یلیصحت ، توافت یرامآ ینعم یراد داد ناشن و نایم شرگن ایوجشناد ن زا یریگدای و شرگن نایوجشناد زا ناداتسا و تیسنج ، توافت ینعم یراد دش هدید . نینچمه ، یماگنه هک یمامت هرازگ یاه یحیضوت دم رظن رارق ،تفرگ توافت یاه مهم زا ظاحل یرامآ نایم لاس موس و مراهچ و لاس موس و مجنپ یلیصحت تبث دش لودج( 9 ). نیرتشیب فلاتخا نایم لاس موس و هچ مرا یلیصحت دوب ؛ رد یلاح هک توافت یاه یرتمک نایم لاس مراهچ و مجنپ دوجو .تشاد یماگنه هک توافت اه نایم لاس یاه شیپ ینیلاب و ینیلاب دروم هیزجت و لیلحت رارق ،تفرگ شرگن نایوجشناد زا طیحم یشزومآ و شرگن نایوجشناد زا ناداتسا رد لاس یاه شیپ ینیلاب رتشیب دوب . ره ،دنچ توافت یاه مهم زا ظاحل یرامآ طقف یارب سایقمریز یریگدای تبث دش ( 103 / 1 = P ).
لودج 9 : نیگنایم هرمن بسک هدش رد ره هورگریز رب بسح لاس یلیصحت و لبق زا کینیلک و کینیلک نیگنایم هرمن رب ساسا لاس نیگنایم هرمن رب ساسا لبق زا کینیلک و کینیلک لاس موس لاس مراهچ لاس مجنپ لاس مشش لبق زا کینیلک کینیلک شرگن نایوجشناد زا یریگدای 8 / 28 9 / 98 5 / 29 3 / 29 8 / 28 5 / 93 شرگن نایوجشناد زا ناراگزومآ 8 / 38 2 / 25 3 / 39 0 / 39 8 / 38 3 / 20 کاردا یلیصحت نایوجشناد 0 / 22 3 / 21 0 / 20 0 / 23 0 / 22 0 / 20 شرگن نایوجشناد زا طیحم 0 / 91 3 / 90 5 / 90 0 / 91 0 / 91 9 / 91 کاردا یعامتجا نایوجشناد 2 / 32 9 / 35 6 / 35 8 / 36 2 / 32 9 / 35 نییاپ نیرت هرمن ( 35 ) یارب کی هرازگ یحیضوت زا نایوجشناد لاس مجنپ شرازگ دش دوجو( متسیس یتیامح بوخ یارب ینایوجشناد هک راچد سرتسا یم )دندش و نییاپ نیرت هرمن یارب نایوجشناد لاس موس زا هرازگ یحیضوت 39 :دوب " ناراگزومآ یاهدروخزاب یبوخ یارب نایوجشناد مهارف یم دنروآ " . نینچمه ، نییاپ نیرت هرمن یارب نایوجشناد لاس موس و مراهچ زا هرازگ یحیضوت 9 :دوب " نم یارب هرهب ندرب زا هرود رایسب هتسخ متسه " . زا یوس ،رگید 5 هرازگ یحیضوت رد هیحان رایسب تبثم مقفاوم( و رایسب م )مقفاو رارق تشاد هک لماش لحم تنوکس یمامت( لاس ،)اه ناتسود بوخ رد هدکشناد نایوجشناد( لاس ،مود موس و ،)مراهچ نیا شرگن هک نآ اه زا ظاحل یعامتجا رد سلاک ساسحا یبولطم دنراد نایوجشناد( لاس مود و ،)موس نیا شرگن هک ناراگزومآ علطم و هاگآ دنتسه نایوجشناد( لاس )موس و طیحم مارآ رد تدم اهرانیمس نایوجشناد( لاس )مراهچ .دوب
ثحب
و
هجیتن
یریگ
نیا هعلاطم هب یسررب شرگن نایوجشناد نادند یکشزپ نامرک تبسن هب طیحم یشزومآ دوخ اب هدافتسا زا شسرپ همان DREEM .تخادرپ جیاتن لصاح زا نیا قیقحت ناشن داد هک 2 دصرد زا دارفا ( 2 )رفن طیارش یلک طیحم آ یشزوم ار رایسب ،بولطم 95 دصرد ( 90 )رفن ،بولطم 92 دصرد بولطمان ( 89 ) و 9 دصرد ( 08 )رفن رایسب بولطمان شرازگ .دندرک نینچمه ، شرگن نایوجشناد تبسن هب طیحم یشزومآ و ناداتسا رد لاس یاه شیپ ینیلاب رتشیب دوب . DREEM یکی زا ییاهوگلا تسا هک یارب هزادنا یریگ یمک طیحم و یاضف مکاح رب شزومآ ارا ی ه هدش رد لاس 0992 طسوت رتکد Saurabh نیودت دیدرگ . نیا وگلا ، رازبا شجنس طیحم یشزومآ هاگشناد Dundee یم دشاب هک هب ناونع رازبا یصیخشت یارب تلاکشم همانرب یسرد و زین یشخبرثا رییغت رد شزومآ ای ییاسانش توافت طیحم یعقاو تبسن هب طیحم طم بول ب ه راک یم دور و یم دناوت تاعلاطا نارگ یتمیق رد رایتخا ناریدم یشزومآ رارق دهد . هصخاش یاه هدمع یوگلا قوف ترابع زا یملع ،ندوب یلمع ،ندوب هاگآ ،ندوب یعامتجا ندوب و بسانتم و بولطم ندوب یم دشاب ( 32 ) . هچرگا ، تسرهف DREEM هب روط هدرتسگ رد هدکشناد یاه یکشزپ دروم هدافتسا رارق هتفرگ ،تسا هداد اه یارب دربراک نآ رد طیحم یشزومآ نادند یکشزپ مک .تسا جیاتن نیا قیقحت ، حطس ییلااب زا تیلباق نانیمطا شسرپ همان DREEM ار ناشن داد ( Cronbach’s alpha شیب زا 2 / 1 ) هک اب تاعلاطم رگید رد نیا هنیمز تقباطم دراد ( 21 -39 .) نینچمه ، هعلاطم یا اب هدافتسا زا DREEM هب هزادنا یریگ یمک یشزومآ هتخادرپ و نمض هبساحم هرمن لک وج ،یشزومآ نیا وگلا ار یارب هزادنا یریگ و شجنس تیفیک رد شخب یاه ینیلاب دروم دیکأت رارق داد ( 20 ) . شزومآ نادند یکشزپ رف ا یدنی ،ایوپ ،هدیچیپ سرتسارپ و عونتم زا تاراظتنا و فده اه تسا . نایوجشناد نادند یکشزپیط 6 لاس یلیصحت ، هعومجم یا زا یاهاوتحم یرظن ، یلمع و ینیلاب ار یم .دنزومآ رد طیحم یاه شزومآ هدنهد ، یلماوع دننام ،تاناحتما طابترا سا ت دا نا و لنسرپ و نارامیب اب نایوجشناد و سکعلاب ، یگدرشف و مجح ثحابم و راشف تیلاعف یاه ،ینیلاب طابترا یقفا ، یدومع و شیپ زاین یاه ،سورد تصرف یاه حیرفت و ،یمرگرس یگنهرف و ،یشزرو یگتسخ و بسک تاموزلم تیقفوم ، غراف یلیصحتلا و اقترا هب حوطس رتلااب و تباقر اه دوجو دراد هک یهددای و یریگدای ار رثأتم یم دزاس ( 22 ، 23 ) . طیحم هدیا لآ و تبثم یشزومآ ، نیرتهب طیارش هدامآ یزاس د نایوجشنا ار یارب یگدنز هفرح یا هدنیآ و رارق نتفرگ رد هاگیاج یلغش نانآ مهارف یم روآ .د طیارش یطیحم یهددای و یریگدای یاب د هب هنوگ یا مهارف دوش هک یط نارود لیصحت ، وجشناد زا رظن ،یرکف یمسج و یحور هعسوت ادیپ ،هدرک تراهم یاه هفرح یا مزلا ار هب تروص عماج یارب أت نیم تیلوؤسم یعامتجا بسک ک دن و هب رکفت هناداقن و یعازتنا زا میهافم تملاس ناهد و نادند دسرب ( 26 -29 ). رد نیا نایم ، طیارش ادیپ و ناهنپ طیحم یشزومآ نادند یکشزپ ، هزادنا سلاک ،اه لداعت و ینگمه ،اه تصرف یاه یشزومآ قوف ،همانرب هویش یاه یبایشزرا و قلاخا هفرح یا رب ب یگدنلا و اقترا ی تراهم یاه نادند یکشزپ ، لماوع زا ریثأت تسا راذگ ( 29 ، 22 .) رد عومجم ، کی طیحم یشزومآ نادند یکشزپ هدیا لآ دیاب نایوجشناد ار رداق دزاس ات تراهم مزلا یارب یگدنز هفرح یا هدنیآ دوخ بسک دننک و رد هافر ناور ، مسج و تیصخش یعامتجا نآ اه شقن هتشاد دشاب ( 31 .) رد هعلاطم ،رضاح یبایزرا نایوجشناد زا طیحم یشزومآ هب تبسن تبثم و لباق لوبق .دوب رد علاطم تا ماجنا هدش ، تارمن DREEM هباشم اب تارمن شرازگ هدش رد هعلاطم رضاح ار ناشن داد ( 25 ، 31 ، 09 ، 09 ). تاقیقحت یرگید ناشن داد هک نیب نازیم تیاضر نایوجشناد و لماوع طیحم صحت یلی هاگشناد هطبار ینعم راد دوجو دراد و تیرثکا نایوجشناد فلاخرب نآ هچ رهاظ رد راهظا یم دننک ، زا طیحم یلیصحت تیاضر دنراد ( 25 ، 31 ). رد هعلاطم رضاح ، نیگنایم هرمن ب ه تسد هدمآ شسرپ همان قوف 51 / 06 ± 52 / 058 زا 351 ب دو . هعلاطم یا رد هاگشناد مولع یکشزپ ،ناریا طسوتم نیگنایم هرمن هب تسد هدمآ رد 5 هطیح 091 زا 351 هرمن دوب هک رد هسیاقم اب نیگنایم هرمن هعلاطم ام رتلااب تسا . نیا هتکن اب هجوت هب تاناکما رتشیب و رتهب هاگشناد نارهت ، لباق راظتنا .تسا نینچمه ، هیلک نایوجشناد هاگشناد مولع یکشزپ و رد همه هتشر اه دروم یسررب ارق رگ دنتف هک دوخ نیا عوضوم یم دناوت رتلااب ندوب هرمن ار هب هنوگ یا هیجوت دنک ؛ رد یتروص هک رد هعلاطم رضاح اهنت نایوجشناد نادند یکشزپ دروم یسررب رارق دنتفرگ ( 26 ). هرمن بسک هدش زا شسرپ همان DREEM رد ریاس اهروشک دننام 066 رد یدناد ( 0 ) ، 051 رد نمی ( 6 ) ، 050 رد تسبرع نا یدوعس ( 6 ) ، 055 رد دادینیرت ( 2 ) ، 069 رد یلیش ( 9 ) ، 5 / 020 رد ایلارتسا ( 9 ) ، 5 / 023 ( دئوس رد 01 ،) 059 رد اکنلایرس ( 00 ) ، 059 رد هیرجین ( 02 ) ، 065 رد لاپن ( 02 ) و 059 رد نانوی ( 06 ، 05 ) ب ه تسد دمآ هک ناشن هدنهد توافت یاه یکدنا اب هعلاطم رضاح یم .دشاب دنچره ، نیا فت توا یاه کدنا یم دناوت یشان زا هاگدید یاه توافتم نایوجشناد زا طیحم یشزومآ و توافت رد طیحم یاه یشزومآ ، رتهب و رتشیب ندوب تاناکما رد هدکشناد یاه ییاهروشک دننام ایلارتسا و دئوس و یتح توافت یاه یگنهرف و توافت رد حطس تاراظتنا نایوجشناد .دشاب زا ظاحل یرامآ علاطم ه رضاح ، توافت ینعم یراد رد تارمن هب تسد هدمآ یارب نارتخد و نارسپ هب تسد دماین . جیاتن نیا هباشم هاگشناد مولع یکشزپ ناریا ( 26 ) و علاطم تا ماجنا هدش رد ناردنزام و ناهفصا ( 25 ، 31 ) ن یم دشاب هک توافت یرامآ ینعم راد ی رد تارمن هب تسد هدمآ نیب ود سنج دوجو .تشادن یم ناوت هجیتن تفرگ هک تیسنج تبسن هب رگید اهریغتم تیمها یرتمک رد نییعت اهزاین و یسرتسد هب تاناکما یشزومآ دراد و سم ؤ لاو ن دیاب زکرمت دوخ ار رتشیب رب رگید رصانع طیحم یاه ،یشزومآ لثم ییاناوت یملع نایوجشناد ، سا ت دا نا و تاناکما یشزومآ فوطعم .دنراد
رد هعلاطم ،رضاح رگن ش نایوجشناد تبسن هب طیحم یشزومآ دعب زا لاس موس رد همه هنیمز اه ب ه زج کاردا یلیصحت یفنم دوب و یرایسب زا نآ اه دقتعم دندوب هک رتشیب نآ هچ هک نآ اه یم تسیاب دنزومایب ، طوبرم هب تشادهب و نامرد تسا ؛ رد یلاح هک نایوجشناد لاس رخآ دقتعم دندوب هک تیلاعف لاس رخآ ، امآ یگد یبولطم یارب تیلاعف نآ لاس هدوبن .تسا هعلاطم یا د رگی صخشم درک هک تارمن یارب نایوجشناد لاس رخآ رتمک زا تارمن نایم نایوجشناد لاس لوا رد ره سایقمریز دوب ( 09 ) و نیا هتفای اه یارب نایوجشناد یکشزپ رد دنه هباشم دوب ( 5 .) شهاک رد تارمن DREEM دعب زا لاس موس قبطنم اب یریگرد لاعف نایوجشناد رد هرود یاه ینیلاب یم دشاب . رد هعلاطم ،رضاح نایوجشناد زا زاغآ مین لاس مود لاس موس ، نارامیب دوخ ار نامرد یم .دننک کاردا یعامتجا لماش یفنم نیرت نینچمه ، تبثم نیرت تارمن یارب کی هرازگ یحیضوت طسوت نایوجشناد نادند یکشزپ نامرک دوب هک شم هبا اب هعلاطم نادند یکشزپ و یکشزپ رد نانوی یم دشاب ( 09 ، 02 .) هب لیلد نیا تقیقح هک هرود اه رایسب هدرتسگ و تقاط اسرف ،دنتسه نایوجشناد ساسحا سرتسا و یگتسخ یم ننک د . شرگن نتشیوخ یعامتجا و ب ه صوصخ دوبمک متسیس ینابیتشپ زا سرتسا بولطم نینچمه ، یاراد نیرتمک تارمن رد نایوجشناد لاس رخآ هدکشناد نادند یکشزپ زا دنه شرازگ دیدرگ ( 09 ) هک هباشم اب قیقحت رضاح و یرابج درف و ناراکمه تسا ( 25 .) ققحم ا ن ساسحا دوبمک متسیس ینابیتشپ زا یوس نایوجشناد ار هب تلاکشم طوبرم هب ناداتسا تبسن دنداد و رد یرایسب زا تاعلاطم هک DREEM ار ب ه راک ندرب د ، دروم ت أ دیک رارق تفرگ ه تسا ( 09 ، 02 ، 00 ، 9 -2 ، 5 -2 .) لودج نامز یدنب هدکشناد نادند یکشزپ نامرک زا فرط زایتما نایوجشناد یفنم تفایرد درک هک هباشم اب تاعلاطم ماجنا هدش رب یور شناد ج نایو نادند یکشزپ رد ریاس اهروشک یم دشاب ( 09 ، 5 ). سرتسا و یگتسخ ار یم ناوت هب رب همان یسرد غولش و تقاط اسرف طابترا .داد تاعلاطم ناشن هداد تسا هک دادعت دایز سلاک یاه ،یصصخت راشف و سرتسا یاهراک یلمع و سرتسا نتشادن رامیب هب ناونع لماوع سرتسا یاز یمهم یارب نایوجشناد نادند یکشزپ رد رساترس ایند حرطم یم دشاب ( 22 .) دنچره ، رد یدادعت زا تاعلاطم نایوجشناد ینیلاب هب روط لباق یهجوت رد دروم هدنیآ هفرح دوخ مطمان ئ ن ،دندوب اما ینارگن یرتمک تبسن هب راب یفاضا تیلاعف ،یسلاک تلاکشم یشزومآ ینیلاب و مدع تیقفوم هرود رد هسیاقم اب نایوجشناد شیپ ینیلاب دنتشاد ( 09 ، 5 ) . شرگن نایوجشناد زا لماوع سرتسا از رد نایم اطم تاعل توافتم هدوب و هب یاهرتماراپ هسسؤم دننام عون همانرب ،یسرد هزادنا سلاک و هنیزه یاه یشزومآ طوبرم یم دوش ( 22 .) نایوجشناد نادند یکشزپ نامرک سرتسا یرتشیب یارب طیحم یشزومآ رد هسیاقم اب نایوجشناد نادند یکشزپ Zagreb ، Santiago de compostela ، Ljubljana ، Malmo و Dublin دنتشاد هک نیا رما یم دناوت یشان زا توافت رد طیحم یاه ،یشزومآ ناداتسا ، عون آ شزوم و یتح لماوع یعامتجا ت أ ریث راذگ دننام یرود زا هداوناخ و تاحیرفت دشاب ( 22 ). جیار نیرت لماوع سرتسا یاز نایوجشناد نادند یکشزپ لماش تاناحتما و ،تارمن طباور ناداتسا -،نایوجشناد یفاک ندوبن دروخزاب زا بناج ،لنسرپ راب یفاضا ،یلیصحت یاهراشف ،یلام نامرد ،رامیب دوبمک تاقوا تغارف و ندروآرب یدنمزاین یاه غراف یلیصحتلا یم دشاب ( 09 .) شرگن نایوجشناد زا یریگدای رد دح طسوتم و هباشم اب رگید تاقیقحت دوب ( 26 ، 25 ، 31 ، 09 ). مهم نیرت تلاکشم ، یگدای یر یقیقح و داتسا روحم .دوب ب دوجو ا شلات یاه یمهم هک رد ههد هتشذگ یارب رییغت همانرب یسرد رب بسح اوتحم و بولسا یسانش سیردت ماجنا هدش ،تسا زونه یرایسب زا ناداتسا ب ه صوصخ ، رد لاس یاه ینیلاب کینکت یاه یشزومآ وجشناد روحم هک شیازفا هدنهد یریگدای لاعف و یزومآدوخ سه دنت ار هب راک یمن دنرب ( 22 ) . یگتسخ هرازگ( 9 ) ، شزومآ داتسا روحم هرازگ( 98 ) و یریگدای یقیقح هرازگ( 35 ،) راکشآ هدننک تلاکشم متسیس یبایزرا ینونک دوب هک یتنس یم دشاب و
مهارف هدنروآ دروخزاب یفاک و هدنزاس هب نایوجشناد رد تدم یمامت لحارم همانرب یلیصحت و ب ه صوصخ ، رد کینیلک اه یمن .دشاب شرگن نایوجشناد تبسن هب طیحم یشزومآ رد نارتخد شیب زا نارسپ شرازگ دیدرگ ، اما توافت ینعم یراد ب ه تسد دماین هک هباشم اب تاعلاطم رد یاهروشک یدناد ( 0 ) ، دنه ( 5 ) ، ناتسبرع یدوعس و نمی ( 6 ) ، دادینیرت ( 2 ) ، ایلارتسا ( 9 ) ، دئوس ( 01 ) ، لاپن ( 01 ) ، لایرس اکن ( 00 ) ، هیرجین ( 02 ) و نانوی ( 05 ، 09 ) یم .دشاب لباق رکذ تسا هک سرتسا و یگتسخ شیازفا ،هتفای دوبمک متسیس ینابیتشپ زا سرتسا بولطم و یریگدای یقیقح هب ناونع مهم نیرت تلاکشم طسوت نایوجشناد نامرک صخشم .دش تبثم نیرت هرازگ یاه یحیضوت رد هس هدکشناد لماش لحم تنوکس م ،بولط ناتسود بوخ رد هدکشناد و شرگن نآ اه زا ظاحل یعامتجا رد سلاک سرد .دوب هجیتن یریگ شرگن نایوجشناد زا طیحم یشزومآ رد هدکشناد نادند یکشزپ نامرک رد تمس تبثم رارق ،تشاد اما اب یرادقم یگنهامهان دوب هارمه . هب رظن یم دسر هک ،سرتسا یگتسخ و دوبمک دروخزاب بسانم زا بناج ناراگزومآ ، بجوم تاساسحا یفنم نایوجشناد یم .دوش داهنشیپ اه ب روظنم ه داجیا طیحم کیمداکآ تبثم یارب میلعت و تیبرت نایوجشناد نادند یکشزپ بسانتم اب طیارش یناکم و ینامز داهنشیپ یم ددرگ هک یدراوم نوچمه ت ،قیوش مهارف آ ندرو و دربراک شور یاه یشزومآ بسانم طسوت م سرد ا ن رد یزومآزاب و یزومآون ، شزومآ تراهم یاه ینیلاب هب دح یفاک رب ساسا همانرب یزیر یاه ددعتم و عونتم ، هجوت هب شور یاه یتیامح و یتشیعم ، لرتنک سرتسا و بارطضا ، شور یاه یراگزاس و هدامآ یزاس نایوجشناد و انشآ ندومن نآ اه هب هویش یاه هعلاطم ، رد سرتسد رارق نداد و داجیا تصرف بسانم یارب یبایشزرا دتمم ، هرواشم یلیصحت و هدافتسا زا شور یاه دروخزاب تفرشیپ یلیصحت ، هیامرس یراذگ رد شیازفا دربراک شزومآ یاه یزاجم ، نف یروآ یاه دیدج ، تکراشم نداد نایوجشناد رد میمصت یزاس یاه یشزومآ و دروخزاب ناشتارظن هب حوطس رتلااب دروم هجوت رارق .دریگ تیدودحم اه هعلاطم رضاح هب تروص هاتوک تدم و دش ماجنا داهنشیپ یم دوش هک یسررب ییاه هب تروص ینلاوط تدم دریگ تروص . مدع یراکمه یدادعت زا نایوجشناد هب لیلد مدع تیاضر یلک زا طیحم هدکشناد گید زا .دوب شهوژپ نیا تیدودحم ر
یرازگساپس
نیا هعلاطم اب تیامح یاه لام ی و یونعم تنواعم تاقیقحت و نف یروآ هاگشناد مولع یکشزپ نامرک هب ماجنا هدیسر .تسا نیدب هلیسو ، ناگدنسیون بتارم ینادردق دوخ ار زا نیا تنواعم ملاعا یم .دنراد References:1. Divaris K, Barlow PJ, Chendea SA, Cheong WS,
Dounis A, Dragan IF, et al. The academic environment: the students’ perspective. Eur J Dent Educ. 2008; 12 Suppl 1:120-30.
2. Polychronopoulou A, Divaris K. Perceived
sources of stress among Greek dental students. J Dent Educ. 2005: 69(6): 687 –92.
3. Polychronopoulou A, Divaris K. Dental students’
perceived sources of stress: a multi-country study. J Dent Educ. 2009: 73(5): 631–9.
4. Peter M, Fayers DM. Quality of life: assessment,
analysis and interpretation. Chichester: John Willey & Sons; 2000: 85.
5. Roff S. The Dundee Ready Education
Environment Measure (DREEM): a generic instrument for measuring students’ perceptions of undergraduate health professions curricula. Med Teach. 2005: 27(4): 322–5.
6. Al-Hazimi A, Zaini R, Al-Hyiani A, Hassan N,
Gunaid A, Ponnamperuma G, et al. Educational environment in traditional and innovative medical schools: a study in four undergraduate medical
schools. Educ Health (Abingdon). 2004:
17(2):192–203.
7. Bassaw B, Roff S, McAleer S, Roopnarinesingh
S, De Lisle J, Teelucksingh S, et al. Students’ perspectives on the educational environment,
Faculty of Medical Sciences, Trinidad. Med Teach. 2003: 25(5): 522–6.
8. Abraham R, Ramnarayan K, Vinod P, Torke S.
Students’ perceptions of learning environment in an Indian medical school. BMC Med Educ. 2008; 8(1):20.
9. Denz-Penhey H, Murdoch JC. A comparison
between findings from the DREEM questionnaire and that from qualitative interviews. Med Teach. 2009; 31(10):e449-53.
10. Edgren G, Haffling AC, Jakobsson U, McAleer S,
Danielsen N. Comparing the educational
environment (as measured by DREEM) at two different stages of curriculum reform. Med Teach. 2010: 32(6): e233–8.
11. Jiffry MT, McAleer S, Fernando S, Marasinghe
RB. Using the DREEM questionnaire to gather baseline information on an evolving medical school in Sri Lanka. Med Teach. 2005: 27(4): 348–52.
12. Riquelme A, Oporto M, Oporto J, Méndez JI,
Viviani P, Salech F, et al. Measuring students' perceptions of the educational climate of the new curriculum at the Pontificia Universidad Católica de Chile: performance of the Spanish translation of the Dundee Ready Education Environment Measure (DREEM). Educ Health (Abingdon). 2009; 22(1):112.
13. Roff S, McAleer S, Ifere OS, Bhattacharya S. A global diagnostic tool for measuring educational environment: comparing Nigeria and Nepal. Med Teach. 2001: 23(4): 378–82.
14. Whittle SR, Whelan B, Murdoch-Eaton DG.
DREEM and beyond; studies of the educational environment as a means for its enhancement. Educ Health (Abingdon). 2007; 20(1):7.
15. Dimoliatis ID, Vasilaki E, Anastassopoulos P,
Ioannidis JP, Roff S. Validation of the Greek translation of the Dundee Ready Education Environment Measure (DREEM). Educ Health (Abingdon). 2010; 23(1):348.
16. Dimoliatis IDK. The Dundee Ready Education
Environment Measure (DREEM) in Greek: how it should be used and preliminary experience in Greek medical educational environment. Arch Hell Med. 2010:27(3):509–21.
17. Thomas BS, Abraham RR, Alexander M,
Ramnarayan K. Students' perceptions regarding educational environment in an Indian dental school. Med Teach. 2009; 31(5):e185-6.
18. Till H. Identifying the perceived weaknesses of a
new curriculum by means of the Dundee Ready Education Environment Measure (DREEM) Inventory. Med Teach. 2004: 26(1): 39–45. 19. Kossioni AE, Varela R, Ekonomu I, Lyrakos G,
Dimoliatis ID. Students’ perceptions of the
educational environment in a Greek Dental School, as measured by DREEM. Eur J Dent Educ. 2012; 16(1):e73-8.
20. Azizi F, Fazel Moghaddam S, Khademloo M,
Ghorbani Gho abadli S, Azizi B. Study on attitude of pharmacy students about learning conditions in Mazandaran University of Medical Sciences. J
Mazandaran Univ Med Sci. 2013;
22(1supply):252-49. [In Persian]
21. Clark CM, Springer PJ. Incivility in nursing
education: a descriptive study of definitions and prevalence. J Nurs Educ. 2007; 46(1):7-14. 22. Varma R, Tiyagi E, Gupta JK. Determining the
quality of educational climate across multiple undergraduate teaching sites using the DREEM inventory. BMC Med Educ. 2005; 5(1):8.
23. Nunally JC, Bernstein IH. Psychometric theory. 2nd ed. New York: McGraw Hill; 1978.
24. Streiner LD, Norman GR, Cairney J. Health
Measurement Scales: A Practical Guide to Their Development and Use (4th ed). New York: Oxford University Press; 2008.
25. Hammond SM, O'Rourke M, Kelly M, Bennett D,
O'Flynn S. A psychometric appraisal of the DREEM. BMC Med Educ. 2012; 12:2.
26. Jakobsson U, Danielsen N, Edgren G.
Psychometric evaluation of the Dundee Ready Educational Environment Measure: Swedish version. Med Teach. 2011; 33(5): e267-74.
27. Khan JS, Tabasum S, Yousafzai UK, Fatima M.
DREEM on: validation of the Dundee Ready Education Environment Measure in Pakistan. J Pak Med Assoc. 2011; 61(9):885-8.
28. McAleer SRS. What is educational climate? Med
Teach. 2010; 23(4): 333-4.
29. Karl Haden N, Andrieu SC, Gregory Chadwick
D, Chmar JE , Cole JR, George MC, et al. The
Dental Education Environment, ADEA
Commission on Change and Innovation in Dental Education. J Dent Educ. 2006; 70(12): 1265-70.
30. Masella RS. Internal dental school environmental
factors promoting faculty survival and success. J Dent Educ. 2005; 69(4): 440-5.
31. Henzi D, Davis E, Jasinevicius R, Hendricson W,
Cintron L, Isaacs M. Appraisal of the Dental school learning Envirnment : The student, views. J Dent Educ. 2005; 69(10):1137-47.
32. Giddon DB. Why dentists should be called oral physician now. J Dent Educ. 2006; 70(2); 111-4.
33. Plasschaert AJ, Holbrook WP, Delap E, Martinez
C, Walmsley AD. Profile and competences for the European dentist. Eur J Dent Educ. 2005; 9(3):98-107.
34. Haghparast N, Sedghizadeh PP, Shuler CF, Ferati
D, Christersson C. Evaluation of student and faculty perceptions of the PBL curriculum at two
dental schools from a student perspective: a cross-sectional survey. Eur J Dent Educ. 2007; 11(1):14-22. [In Persian]
35. Jabarifar S, Khademi A, Khalifehsoltani F,
Yousefi A. Assessment of Isfahan dentistry students about learning - teaching environment. Iran J Med Educ. 2011; 10(5):860-7. [In Persian]
36. Soltani Arabshahi K, Kouhpayezadeh J, Sobuti B.
The educational environment of main clinical wards in educational hospitals affiliated to Iran
University of Medical Sciences: learners'
viewpoints based on DREEM model. Iran J Med Edu. 2008; 8(1): 43-50. [In Persian]
37. National and Kapodistrian University of Athens, School of Dentistry. Self-assessment report. Academic Year: 2007–2008. [Cited 2008 Nov
16]. Available from: Available from:
http://www.dent.uoa.gr/fileadmin/dent.uoa.gr/upl oads/evaluation/selfassesment08-09.pdf.
Journal of Medical Education Development Center
2016; 13(4): 326 - 336
A Study of Dental Students’ Attitudes toward the Educational Environment of
Kerman University of Medical Sciences, Iran, Using the Dundee Ready
Education Environment Measure
Mahsa Kalantary1, Mahsa Sayadi2, Maryam Sadat Hashemipoor3*
1.Oral and Maxillofacial Pathologist, Assistant Professor, Department of Oral Pathology AND Oral Diseases Research Center AND Social Determinants
on Oral Health Research Center, School of Dentistry, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran
2.Dentist, endodontology Research Center, School of Dentistry, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran
3.Oral Diseases Specialist, Associate Professor, Department of Oral Medicine AND Oral and Dental Diseases Research Center, School of Dentistry,
Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran
Received: 31 Jul, 2015 Received Corrected Version: 31 Oct, 2015 Accepted: 1 Nov, 2015
٭Correspondence: Department of Oral Medicine, Oral and Dental Diseases Research Center, School of Dentistry, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran
Tel: (+98) 913 299 6183 Fax: (+98) 34 3211 8073 Email:[email protected]
Background & Objective: Educational institutes have different approaches to the evaluation of their activities. Many factors in the teaching process affect the learning process. This study investigated the attitudes of dental students in the School of Dentistry of Kerman University of Medical Sciences (Iran) toward the current educational condition and learning atmosphere using the Dundee Ready Educational Environment Measure (DREEM).
Methods: This descriptive cross-sectional study was performed on 205 dental students in 2013. DREEM includes questions on demographic information and 50 questions in 5 subscales (students’ perceptions of learning, students' perceptions of teachers, students' academic self-perceptions, students' perceptions of atmosphere and students' social self-perceptions). The collected data were then analyzed using SPSS software.
Results: The mean of the achieved scores in the 5 subscales was 152.23 ± 15.63 out of 250 among men and 164.64 ± 18.80 among women. Amongst the study population, 9% found the educational conditions highly undesirable. Statistically significant differences were observed only for the learning subscale between the 3rd-year and 4th-year students.
Conclusion: Students’ attitudes toward the learning environment of Kerman University of Medical Sciences were mostly positive, but there were some inconsistencies. It seems that stress, fatigue, and lack of feedback from teachers has caused negative emotions among students.
