Punjabi

(1)

Á½ñÖ éÅà-ÃÅÇÔå ÇòÚ ÃîÅÜ çÆ ÇÔ³ÃÕ êÌÇòðåÆ ìéÅî Á½ðå çÆ ç°Ö»åÕ Ô¯äÆ çÅ

ÇÚåðä

âÅ. ÇÂÕìÅñ ÇÃ³Ø Ã³è±, ÁËÃ¯ÃÆÂ¶à êÌ¯øËÃð, ê¯Ãà-×ÌËÜ°Â¶à ê³ÜÅìÆ ÇòíÅ×, âÆ. Â¶. òÆ. ÕÅñÜ, Áì¯Ôð- AEBAAF

ÁÜî¶ð ÇÃ§Ø Á½ñÖ ê¿ÜÅìÆ ÃÅÇÔå çÅ ÁÇÜÔÅ éÅàÕðîÆ þ, ÇÜÃ é¶

Çê¿â» ù ÁÅêäÆ éÅà-ðÚéÅ çÅ ÁÅèÅð ìäÅÇÂÁÅÍ Á»ÚÇñÕ éÅàÕ ç¶ Ö¶åð ÇòÚ Á½ñÖ

çÅ Õ¯ÂÆ ÃÅéÆ éÔÆºÍ ê¶ºâÈ ÜÆòé çÆ ÁÅðÇæÕåÅ, ÃîÅÇÜÕ ÜÆòé Áå¶ îñòÂÆ À¹êíÅÖÅ

À¹Ãç¶ éÅàÕ» çÆ Çòô¶ô êÛÅä þÍ Û¯àÆ ÇÕÃÅéÆ ù çðê¶ô Ãî¾ÇÃÁÅò» Áå¶ ÇðôÇåÁ» çÅ

åÅäÅ-ìÅäÅ Á½ñÖ é¶ ìÅõÈìÆ ÇÚ¾åÇðÁÅ þÍ Çê¿â¶ ÜÆòÆ ïæÅðæòÅçÆ ÇÃðÜäÅåîÕåÅ

ÃçÕÅ Á½ñÖ ÁÅêä¶ ÃîÕÅñÆ éÅàÕÕÅð» ÇòÚ ÔÆ éÔÆº, Ã×¯· Ãî¹¾Ú¶ ê¿ÜÅìÆ ÃÅÇÔåÕÅð»

ÇòÚ Á¾âðÆ í»å çÆ Çòñ¾Öä å¶ ìÔ¹êðåÆ ÃõôÆÁå òÜ¯· À¹íÇðÁÅ þÍ

Á½ñÖ é¶ éÅàÕ ù ÃîÅÜÕ-ÕÅðÜ òÜ·¯ ÇéíÅÇÂÁÅ þ, ð§×-åîÅô¶ å¶

Çéð¯ñ î§é¯ð§Üé òÜ·¯ ÕåÂÆ éÔÆºÍ Á½ñÖ ù ê¹ðÅåé å¶ òðåîÅé ê¿ÜÅìÆ ÃîÅÜ Á§çðñ¶

À¹åðÅò»-Úó·Åò», ÇòÕÅð», Ã§íÅòéÅò» å¶ ÁÅî ÁÅçîÆ ç¶ ç¹¾Ö-Ã¹¾Ö å¶ Ãî¾ÇÃÁÅò» çÅ

Ç×ÁÅé òÆ þ Áå¶ ÜÆòé-ïæÅðæ çÆ åÇÔ å¾Õ êÔ§¹Ú Õ¶ ÜÆòé çÆÁ» ÃÈÖî, ÁäÛ¯ÔÆÁ»

å¶ ×¹¾ÞÆÁ» íÅòéÅò» ù ÃîÞä çÆ À¹Ã Õ¯ñ Áé¯ÖÆ ÕñÅ òÆ þÍ Á½ñÖ ç¶ éÅàÕ» çÆ Ã¹ð

çÅ òè¶ð¶ Çå¾ÖÆ, êzíÅòôÅñÆ å¶ é¹ÕÆñÆ Ô¯ä çÅ ÕÅðä òÆ À¹Ãç¶ çÆ ÜÆòé-Áé¹íò ìÅð¶

òè¶ð¶ êðê¾ÕåÅ ÔÆ þÍ

ÇÂÃ ÇòÚ Õ¯ÂÆ ô¾Õ éÔÆº ÇÕ éÅàÕÕÅðÆ ÇÂÕ ç¯ÔðÆ êzÇÕÇðÁÅ þ,

ÇÜ¾æ¶ ÇÂÕ êÅÃ¶ ÇÂÔ ÃÅÇÔå éÅñ Ü¹óÆ Ô¯ÂÆ þ, À¹æ¶ çÈÜ¶ êÅÃ¶ ð§×î§Ú éÅñ òÆÍ Á½ñÖ ÇÂÕ

îÅðÕÃòÅçÆ ð§×ÕðîÆ þ, À¹ÃçÆ êÛÅä Áå¶ Çòñ¾ÖäåÅ À¹Ãç¶ éÅàÕ» çÆ ê¶ôÕÅðÆ ÇòÚ

þÍ À¹ÃçÆ éÅàÕ-ÕñÅ, ÃîÅÇÜÕ å¶ Çé¾ÜÆ êzíÅò» å¯º ÇòÕÇÃå Ô¯ÂÆ þÍ Á½ñÖ Ãøñ

î§Ú-Üó·å, ïæÅðæòÅçÆ ðÚéÅ-ÇòèÆ, ïæÅðæòÅçÆ å¶ ÁÃñÆ ÜÆòé ç¶ é¶ó¶ ç¶ êÅåð å¶

(2)

éÅàÕ» ÇòÚ Ãî¶º-ÃæÅé çÆ Áé¶ÕåÅ Ô¹§çÆ þ å¶ éÅàÕÆ-ÕÅðÜ ÇòôÅñ Ãî¶º ÓÚ øËÇñÁÅ

Ô§¹çÅ þÍ

Á½ñÖ çÆ éÅàÕ-ÕñÅ, êzÚÇñå å¶ ÃæÅêå éÅàÕ-ÕñÅ çÆÁ» ÕÂÆ Çî¾æ»

å¯óçÆ, ÕÂÆ éòÆÁ» ÇÃðÜçÆ þ Áå¶ ÕÂÆ íðî» ù ÔÕÆÕå ÇòÚ ìçñçÆ þÍ

Á½ñÖ ç¶ éÅàÕ» ÇòÚ ê¿ÜÅì çÅ ÜÆòé ò¾ÃçÅ þÍ ÇÂÃ ÇòÚ

êÇðòÅð ÇÂÕ Û¯àÆ å¯º Û¯àÆ ÇÂÕÅÂÆ ÇòÚ ÁÅêäÆ íÈÇîÕÅ ÁçÅ ÕðçÅ þÍ êÇðòÅð çÅ ÃÅðÅ

ÕÅðÜ êzì§è Øð ç¶ ò¾â¶ îËºìð íÅò îðç ç¶ Ô¾æ ÇòÚ Ô§¹çÅ þÍ îðç êzèÅé ÃîÅÜ ÇòÚ

ÃÅð¶ ÔÆ ÁÇèÕÅð îðç ç¶ Ô¾æ ÇòÚ Ô§¹ç¶ ÔéÍ ÇÜÃ ÕÅðä Á½ðå çÆ ÃÇæåÆ ×¹ñÅî» òÅñÆ

ìä Õ¶ ðÇÔ Ü»çÆ þÍ Á½ñÖ ç¶ ÇÂÃåðÆ êÅåð Õî÷¯ð ÇéåÅä¶ å¶ î÷ìÈð ÔéÍ À¹Ôé» ù

ÁÅêä¶ åÆòÆºîÅéÆ Ô¯ä çÅ ÁÇÔÃÅÃ þ Áå¶ À¹Ô ÇÂÃ ïæÅðæ ù ÕìÈñçÆÁ» ÔéÍ ÇÂÃ

Ã§ì§è ÇòÚ À¹Ãç¶ éÅàÕ ÒÞé» ç¶ êÅäÆÓ ÇòÚ ×¾ñìÅå þ:

×§×Å:- êð ì¶ì¶ îËù ÇÕª ìñÆ çÅ ì¾ÕðÅ ìäÅÇÂÁÅ ÜÅ Çðþ?

î¶ðÅ ÇÕÁÅ ÁË?

ìñìÆð¯:- å¶ðÅ ÕÃÈð ÁË, åÈ§ åÆòÆº îÅéÆ ÁËºÍ ÁìñÅ, ì¶ÃÔÅðÅ î§âÆ ÒÚ

ÇòÕä ÁÅñÅ ÇòÕÅÀÈ îÅñ! Ô¯ð å¶ðÅ ÕÆ ÕÃÈð

ÁËºÍÓi

îðç Ôî¶ôÅ Á½ðå ù í¯×ä çÆ òÃå ÔÆ ÃîÞçÅ ÇðÔÅ þÍ âÅ. ÔðÇò§çð

ÇÃ§Ø ç¶ Õæé Áé¹ÃÅð Òî¹¾ñ çÆ åÆòÆº çÆÁ» íÅòéÅò» ÁÅêäÆ ì¯ñÆ, èðåÆ Ã§ÃÇ´åÆ,

êÇÔðÅò¶ éÅñ¯º à¹¾àä çÅ Þ¯ðÅ, î÷ìÈðÆ ò¾Ã ÁÅêäÆ ìäÆ èðåÆ éÅñ Ü¹óé çÆ ñ¯ÚÅ, ÇÂÕ

çð å¯º Á×ñ¶ çð À¹µêð íàÕäÅ ÁÅÇç ÁÇÜÔ¶ ê¾Ö Ôé, Ü¯ ÇÂÕ éÅàÕ ÇòÚñ¶ åéÅÀ¹ ù

ÇÃõð êzçÅé Õðç¶ ÔéÍÓii À¹êð¯Õå Õæé Á½ñÖ ç¶ éÅàÕ» À¹µêð êÈðÆ åð·» éÅñ ã¹¾ÕçÅ

þÍ Á½ñÖ ç¶ éÅàÕ» ÇòÚ åéÅÀ¹ íðé çÆ À¹êð¯Õå Ü¹×å ÁÅî òðåÅðÅ þÍ

Á½ñÖ ç¶ éÅàÕ» çÆÁ» ÕÂÆ ÇÂÃåðÆ-êÅåð êó·ÆÁ»-ÇñÖÆÁ» Áå¶

ÜÅ×ðÈÕ òÆ Ôé Áå¶ ÁÅêä¶ Ô¾Õ» êzåÆ Ã¹Ú¶å ÔéÍ À¹Ô ÃîÅÜ ÇòÚ ìçñÅÁ ÇñÁÅÀ¹äÅ

ÚÅÔ¹§çÆÁ» Ôé, êð ÇÂÃ îðç çÆ êzèÅéåÅ òÅñ¶ ÃîÅÜ ÇòÚ À¹Ôé» çÅ Õ¯ÂÆ ÷¯ð éÔÆº

Ú¾ñçÅ Áå¶ À¹Ô òÆ îðç» Ô¾æ¯º ÷ìð çÅ ÇôÕÅð Ô¹§çÆÁ» ÔéÍ ÒÇÂôÕ ìÅÞ éîÅ÷ çÅ Ô¾Ü

(3)

Õ¹¾ñ ù çÅö ñ¾×ä çÅ õåðÅ ê¶çÅ Ô¯ Ü»çÅ ÔËÍ ÇÂ§Ü À¹Ô ÁÅêä¶ êÇðòÅð çÆ ÚÅñ çÅ

ÇôÕÅð Ô§¹çÆ þÍ

Òæ¯ó·¶ ÇÚð Çê¾Û¯º ÔðêzÆå ê¿Ü-×§zæÆ ñÂÆ êzò¶ô ÕðçÆ þ---Áî¯ñÕ

Áå¶ ÃðçÅðÅ òÆ

À¹Ãù ÕÅìÈ Õðé ñ¾× êËºç¶ ÔéÍ ÔðêzÆå êÈðÅ Ã§Øðô ÕðçÆ þ , êð

À¹ÃçÆ Õ¯ÂÆ ê¶ô éÔÆº

ÜÅ ðÔÆÍ Áî¯ñÕ Áå¶ Õ¹ñç¶ò ÕÅìÈ ÕÆåÆ ÔðêzÆå çÅ ×ñ ñÅáÆÁ»

ÇòÚÕÅð ñËºç¶ Ôé--

---ÔðêzÆå çÆÁ» Á¾Ö» ç¶ Á»â¶ ìÅÔð ÁÅÀ¹ä¶ ô¹ðÈ Ô¯ Ü»ç¶

Ôé---ÁõÆð ÔðêzÆå

ÃÅÔ-Ã¾åÔÆä Ô¯äÅ ô¹ðÈ Ô¯ Ü»çÆ Ô¶Í À¹Ãç¶ îÈ§Ô ÇòÚ¯º ÖÈé ò×ä ñ¾× êËºçÅ

þ---

ÔðêzÆå ç¶ çî å¯óé éÅñ ÔÆ çðç íð¶ Á§çÅ÷ ÇòÚ ìËºå ç¶ ì¯ñ Çø÷Å

ÇòÚ å¹ñéÅ ô¹ðÈ

Õðç¶ ÔéÍÓiii

Á½ðå çÅ ÇòÕäï¯× òÃå Ô¯äÅ Á½ñÖ ç¶ éÅàÕ» çÅ ÁÅî-òðåÅðÅ þÍ

ÇÂÃ Ã§ì§è ÇòÚ âÅ. ÁÅåîÜÆå ÇñÖç¶ Ôé,

ÒÒåÆòÆº ù ÇÂÕ òÃå Ü» îÅñ ç¶ ðÈê ÇòÚ ç¶Öä çÆ ÃÅâÆ êzÇòðåÆ ù

Á½ñÖ é¶ ÇÂÃ

éÅàÕ (Þé» ç¶ êÅäÆ)ÇòÚ êÇÔñ¶ éÅàÕ» éÅñ¯º òÆ òè¶ð¶ ôÕåÆ

éÅñ Á×ðíÈîÆ ÇòÚ

ÇñÁ»çÅ þÍ ×§×Å ÇÂÕ õðÆçÆ Ô¯ÂÆ åÆòÆº þ, êð À¹Ãù À¹Ô í§åÆ

ÖðÆççÅ þ, Ü¯ ÇÕ

(4)

ÇÂ§Þ Ö¹ç ÇòÇÕÁÅ îðç òÆ Á½ðå ù õðÆçä çÆ ôÕåÆ ð¾ÖçÅ þÍ ÇÂÔ

ôÕåÆ À¹Ã ù îðç êzèÅé ÃîÅÜ é¶ Çç¾åÆ þ, ÇÜÔóÅ îðç ù îÅñÕ å¶ Á½ðå ù çÅÃ Ü»

×¹ñÅî åÃòð ÕðçÅ þÍ Ã¹èð¶ Ô¯Â¶ ðÈê ÇòÚ ÇÂÔ çÅÃ-êzæÅ Ü» ÇÂ§Þ ÕÇÔ ñÂÆÂ¶ ÇÕ

ö¹ñÅî-êzæÅ ÁÅðÇæÕ ê¾Ö å¯º êÇÔñ» ÔÆ ÇÕÃ¶ çÅ ö¹ñÅî ìä¶ îðç ù òÆ Á½ðå ù ö¹ñÅî

ìäÅÀ¹ä çÅ Ô¾Õ Çç§çÅ þÍ ÇÂÔ Ô¾Õ ÔÆ Çëð À¹Ãù Á½ðå Óå¶ ÇÔ§ÃÅ Õðé çÅ ÁÇèÕÅð

Çç§çÅ þÍ îðç ç¶ ÇÂÃ Ô¾Õ å¶ ÁÇèÕÅð ù Á½ñÖ ÁÅêä¶ éÅàÕ» ÇòÚ Çòô¶ô æ» Çç§çÅ þÍ

ÇÂ§Þ Á½ñÖ ç¶ éÅàÕ» ÇòÚ Á½ðå ÇòÕäï¯× òÆ þ Áå¶ Øð¶¬ ÇÔ§ÃÅ çÅ

ÇôÕÅð òÆ þÍ Øð¶¬ ÇÔ§ÃÅ ê¿ÜÅìÆ ÃîÅÜ ñÂÆ Õ¯ÂÆ éò»-òðåÅðÅ éÔÆºÍ ÁÅî ê¶ºâÈ Øð» å¶

õÅÃ ÕðÕ¶ Çéîé-î¾èòð×Æ êÇðòÅð» ÇòÚ ÇÂÔ ÁÅî êÅÇÂÁÅ ÜÅä òÅñÅ òðåÅðÅ þÍ

÷îÆé» çÅ ÇÕ¾ÇñÁ» å¯º ÕéÅñ» å¶ Ô¹ä îðÇñÁ» ÇòÚ êÔ¹§Úä ÕÅðä ÁÅðÇæÕ å§×Æ

ñ×í× Ôð Øð çÅ ÃÇÔÜ òðåÅðÅ ìä ×ÂÆ þÍ Øð¶¬ ñ¯ó» êÈðÆÁ» éÅ Õð ÃÕä ÕðÕ¶

îðç ÁÅêäÆ ÃîÅÇÜÕ Ç÷§î¶òÅðÆ Óå¶ êðçÅ êÅÀ¹ä ñÂÆ Á½ðå å¶ ì¾ÇÚÁ» Óå¶ Ô¾æ òÆ

ü¾ÕçÅ þ Áå¶ ÕÂÆ òÅð ÔÇæÁÅð òÆÍ îÆâÆÂ¶ ÇòÚ Ôð ð¯÷ ÁÇÜÔÆÁ» ÁäÇ×äå õìð»

ò¾âÆ åçÅç ÇòÚ éôð Ô§¹çÆÁ» Ôé, ÇÜÔé» ÇòÚ Á½ðå å¶ ì¾Ú¶ ÇÕÃ¶ Ô¯ð Ô¾æ¯º éÔÆº, Ã×·¯º

ÁÅêä¶ ÔÆ Øð ç¶ îðç Ô¾æ¯º Ø¯ð ÇÔ§ÃÅ çÅ ÇôÕÅð Ô§¹ç¶ ò¶Ö¶ ÜÅ ÃÕç¶ ÔéÍ

ÇÂÔ òðåÅðÅ Á½ñÖ ç¶ éÅàÕ» ÇòÚ òÆ ÁÅî êÅÇÂÁÅ Ü»çÅ þÍ Á½ðå

êÅåð» çÆ Õ¹¾àîÅð, À¹Ôé» çÅ ô¯ôä, À¹Ôé» çÆ õðÆç-ò¶Ú Á½ñÖ ç¶ éÅàÕ» ù Ô¯ð òÆ

ïæÅðæòÅçÆ ðÈê êzçÅé ÕðçÆ þÍ

íðÈä-Ô¾ÇåÁÅ çÅ îÃñÅ Á¾Ü ê¿ÜÅì çÅ ÇÂÕ íõçÅ îÃñÅ ÔËÍ åÁ½ñÖ é¶

ÇÂÃ îÃñ¶ ù òÆ ÁÅêä¶ éÅàÕ» çÅ ÇòôÅ ìäÅÇÂÁÅÍ À¹Ãç¶ éÅàÕ ÒÕñõ-Ôé¶ð¶Ó çÅ î¹¾Ö

ÇòôÅ ÇÂÔ ÔÆ þÍ ÇÂÃ éÅàÕ çÆ î¹¾Ö êÅåð ìñçÆê ç¯ èÆÁ» çÆ î» ÔË Áå¶ åÆÃðÆ òÅð î»

ìäé òÅñÆ þÍ À¹ÃçÆ Ã¾Ã Áå¶ êåÆ ÚÅÔ¹§ç¶ Ôé ÇÕ À¹Ô Ç¦× ÇéðèÅðé àËÃà ÕðòÅÕ¶

ÇÂÔ êåÅ Õð¶ ÇÕ Ô¯ä òÅñÅ î¹§âÅ þ Ü» Õ¹óÆÍ Ü¶ åÆÜÆ òÅð òÆ Õ¹óÆ Ô¯ò¶ å» À¹Ãù ×ðí

ÇòÚ ÔÆ õåî Õð Çç¾åÅ ÜÅò¶Í ÇÂÃ Ã§ì§èÆ Çéîé ×¾ñìÅå ÇòÚÅðéï¯× þÍ î¹¾Ö-êÅåð

(5)

Á§åð-ÁÅåîÅ:- ì¾Ã ÁËé¶ Ü¯×Æ ÃÆ å¶ðÆ éÅðÆ Ú¶åéÅ?

Ô¯ ×ÂÆ ÇåÁÅð èÆ çÅ Õåñ Õðé

òÅÃå¶---

ìñçÆê:- ÕÆ êåÅ î¹§âÅ ÔÆ Ô¯ò¶---

Á§åð-ÁÅåîÅ:- Ü¶ Õ¹óÆ Ô¯ÂÆ å»? îÅð ÁÅÂ¶º×Æ À¹Ãù?

ìñçÆê:- ë¶ îËº ÕÆ Õð ÃÕçÆ Á»? îËº ÇÂÕ Á½ðå ÁËºÍ

îðç ç¶ ÃÔÅð¶

ÇÜªä ÁÅñÆÍÓv

ìñçÆê å¶ À¹ÃçÆ Á§åð-ÁÅåîÅ ÇòÚ ÇòÚÅð» çÆ à¾Õð þÍ ÇÂÕ ìñçÆê

ÚÅÔ¹§çÆ þ ÇÕ êó·Æ-ÇñÖÆ Ô¯ä ÕðÕ¶ À¹Ã ù î¹§â¶-Õ¹óÆ ç¶ øðÕ ù éÔÆº ÃîÞäÅ ÚÅÔÆçÅÍ

Ã×¯· Ã§åÅé ù Çìé·» ÇÕÃ¶ í¶çíÅò ç¶ ÇêÁÅð ÕðéÅ ÚÅÔÆçÅ þ å¶ À¹ÃçÅ êÅñä-ê¯Ãä

ÕðéÅ ÚÅÔÆçÅ þ, êð çÈÜÆ ìñçÆê Ü¯ ÜÆòé-ïæÅðæ ù Çé¾å Ô¾âÆº Ô§ãÅªçÆ þ, ÜÅäçÆ

þ ÇÕ êó·Æ-ÇñÖÆ Ô¯ä å¶ Ú¶åé Ô¯ä ç¶ ìÅòÜÈç òÆ À¹Ô êÇðòÅð çÆÁ» ÇÂÛÅò» å¶ çÈÜ¶

ðÈê Ô¹Õî ù àÅñä çÆ ÇÔ§îå éÔÆº ð¾ÖçÆÍ ÃîÅÜ À¹Ãù êó·Æ-ÇñÖÆ å¶ Ú¶åé Ô¯ä ÕðÕ¶

îÅéåÅ éÔÆº Çç§çÅÍ ÃîÅÜ å» À¹Ã ù î§¹â¶ çÆ î» Ô¯ä ÕðÕ¶ ÔÆ îÅéåÅ ç¶ò¶×Å å¶ êÇðòÅð

ÇòÚ òÆ À¹ÃçÆ ê¹¾Û-ç¾Ã î§¹â¶ çÆ î» ÕðÕ¶ Ô¯ò¶×Æ, Õ¹óÆ çÆ î» ÕðÕ¶ éÔÆºÍ Øð¶¬ å¶

ÃîÅÇÜÕ ÇÔ§ÃÅ çÅ ÇÂÃ å¯º ÇØéÅÀ¹äÅ ðÈê Ô¯ð ÕÆ Ô¯ ÃÕçÅ þ?

ÇÂÃ¶ ÇÂÕ»×Æ ÇòÚ ÔÆ ìñçÆê Áå¶ é§éÆ ÁÅòÅ÷ çÆ òÅðåñÅê ÇÔ§ÃÅ çÆ

ò¾âÆ À¹çÅÔðä ê¶ô ÕðçÆ þÍ ÁäÜ§îÆ èÆ î» ù ÇòôòÅô ÇçòÅªçÆ þ ÇÕ Üéî ñË Õ¶

À¹Ô À¹Ôé» çÅ éÅ ð¯ôé Õð¶×Æ, êð ñÅÚÅð î» êÇðòÅð ç¶ ÷¯ð Á¾×¶ À¹Ãù Üéî ç¶ä å¯º

ÁÃñ¯ ÁÃîðæ þÍ Çéîé»ÇÕå òÅðåÅñÅê òÅÚä ×¯ÚðÅ þ:-

é§éÆ ÁÅòÅ÷:- ê¹¾å» éÅñ¯º ò¾è å¶ðÅ

é» ð¹ôéÅò»×Æ î»!

êó·-ÇñÖ Ç÷§ç×Æ çÆ

(6)

---

éÅ îÅð Á§îÆÂ¶ éÆ

éÅ îÅð---

ìñçÆê:- éÆº ë¶ð îËº Õ¾ñÆ ÕÆ Õð ÃÕçÆ ÁËº!

ÇÂ¾æ¶ å» Û¹ðÆÁ» ñÂÆ ðÅÕô å¶ ðÅÕô Öó·¶ ÁË

åËù ÔñÅÕ Õðé òÅÃå¶!---

Ü×ÃÆð:- å¶ðÆ úÇÂ î» (÷¯ð çÆ è¾ÕÅ ç¶ Õ¶ Ã¹¾àçÅ) çÆ ìËåñ

åÆòÆº çÆÍ

ìñçÆê ÷¯ð çÆ î§Ü¶ ç¶ êÅò¶ Óå¶ ÜÅ Çâ¾×çÆ þÍ

---À¹Ãù å» ÃÅÔ éÔÆº ÁÅ ÇðÔÅÍÓvi

ÇÂ§Ü ÁÃÆº ò¶Öç¶ Ô» ÇÕ ÇÜÃ åð·» çÆ Øð¶¬ ÇÔ§ÃÅ ê¿ÜÅì ç¶ ÃîÅÜ ÇòÚ

ÁÅî þ, À¹ÔÆ Á½ñÖ ç¶ éÅàÕ» çÅ ÇÔ¾ÃÅ ìäÆ þÍ ÁÕÃð ÔÆ Á½ðå» Øð ÇòÚ ×Åñ·, æ¾êó,

Õ¹¾àîÅð Áå¶ ÕÂÆ òÅð ÔÇæÁÅð çÅ ÇôÕÅð Ô¹§çÆÁ» ÔéÍ î» ù ÇêÁÅð Õðé òÅñ¶ ì¾Ú¶

ìÅê ù ð¯ÕäÅ ÚÅÔ¹ä å» À¹Ô òÆ ÇÂÃ ÇÔ§ÃÅ çÅ ÇôÕÅð Ô¯ Ü»ç¶ ÔéÍ

Á½ñÖ ç¶ éÅàÕ» ÇòÚ Á½ðå Ôð Çðôå¶ ÇòÚ Øð¶¬ ÇÔ§ÃÅ çÅ ÇôÕÅð Ô§¹çÆ

ÔËÍ î», êåéÆ, íËä å¶ îÇÔìÈìÅ çÅ ÇðôåÅ òÆ ÇÂÃ ÇÔ§ÃÅ å¯º éÔÆº ìÚ ÃÇÕÁÅÍ ÒÇîð÷¶ çÆ

î½åÓ ÕÅÇò-ÇÂÕ»×Æ ÇòÚ Á½ñÖ é¶ ÇÜ¾æ¶ êzÆå ÕÔÅäÆ ù éò¶º Áðæ Çç¾å¶ Ôé, À¹µæ¶ À¹Ãé¶

íËä å¶ îÅôÈÕ ç¶ Çðôå¶ ù Øð¶¬ å¶ ÃîÅÇÜÕ ÇÔ§ÃÅ çÅ ÇôÕÅð Ô¹§ç¶ òÆ ÇòÖÅÇÂÁÅ þÍ ÇÂÃ

ÇÂÕ»×Æ ÇòÚ ç¹ÇìèÅ çÅ ÇôÕÅð ÃÅÇÔì» ù ×§íÆð Ã÷Å í¹×åç¶ Ô¯Â¶ ÇòÖÅÇÂÁÅ þÍ ç¹ÇìèÅ

ÇÂÔ ÇÕ À¹Ô Çîð÷¶ ù ðÈÔÅéÆ ÇÂ~Õ ÕðçÆ þ Áå¶ ÁÅêä¶ íðÅò» éÅñ À¹ÃçÅ õÈé çÅ

ÇðôåÅ þÍ À¹Ô ÇÕÃ òñ Ô¯ò¶? ÇÕÃ Çðôå¶ çÆ êÅñäÅ Õð¶? ÇÕªÇÕ íËä òÅñÅ Çðôå¶ çÆ

ÃîÅÇÜÕ å¶ Øð¶¬ î§× þ ÇÕ À¹Ô íðÅò» çÆ Ô¯ò¶ å¶ îÇÔìÈìÅ òÅñ¶ Çðôå¶ çÆ å¶ ÇÂôÕ çÆ

(7)

ÇÂÔ Á½ðå çÆ ÇéåÅäÆ, ñÚÅð×Æ íðêÈð, ×¹ñÅî å¶ ÁÅôÇðå òÅñÆ

ÃÇæåÆ çÆ ÔÆ ç¶ä þ ÇÕ À¹Ô ÁÅêä¶ ÁÅê Õ¯ÂÆ øËÃñÅ éÔÆº Õð ÃÕçÆ, ÁÅêä¶ Çðôå¶ çÅ

ÁÅê ëËÃñÅ éÔÆº Õð ÃÕçÆÍ ÇÂÔ ç¹ÇìèÅ ÔÆ À¹Ãù î½å çÆ Ã÷Å ÇçòÅªçÆ þ:

ÒîËº ò¾ãÆ ÇòÚ-ÇòÚÅÇñúº

î¶ðÆ Ã¹äÆ ÇÕÃ¶ éÅ ÔÈÕÍ

ÇÂÕ èó î¶ðÅ íËä çÅ

çÈÜÅ èó îÅôÈÕÍÓvii

Á½ñÖ ç¶ ÇÂÕ Ô¯ð éÅàÕ ÒÇÂÕ ðîÅÇÂä Ô¯ðÓ ÇòÚ ÇÜ¾æ¶ Çéîé-ÇÕÃÅéÆ çÆ

ÁÅðÇæÕ î§çÔÅñÆ ù ÁÅêäÅ ÇòôÅ ìäÅÇÂÁÅ þ, À¹µæ¶ À¹Ãé¶ Á½ðå Óå¶ Ô¯ ðÔÆ Øð¶¬ ÇÔ§ÃÅ

ù òÆ ÃÅâ¶ ÃÅÔîä¶ ê¶ô ÕÆåÅ þÍ ÃÆå¯ ÁÅêäÅ êåÆìðåÅ èðî êÈðÆ Ã¹¾ÚåÅ éÅñ

ÇéíÅªçÆ ÔË, êð Øð çÆ ÁÅðÇæÕ ÔÅñå À¹Ãç¶ êåÆìðåÅ èðî éÅñ é×é ÁòÃæÅ

ÇòÚ Ö¶âçÆ þÍ ðÅî ÁÅê Øð ù å¶ ×zÇÔÃæÆ ù ì§é· Õ¶ ð¾Öä ñÂÆ ÃÆå¯ ù ñ¾Û¶ (ÃÆå¯ ç¶

Ü¶á)ù ð¯àÆ ëóÅÀ¹ä å¶ À¹Ãù õ¹ô ð¾Öä ñÂÆ ÕÇÔ§çÅ þÍ éÅ ÚÔÅªÇçÁ» Ô¯ÇÂÁÅ òÆ ÃÆå¯

ù ÁÅêä¶ ÁÅê ù Ü¶á çÆ î§ÜÆ å¾Õ ñË Õ¶ ÜÅäÅ êËºçÅ þÍ ÇÂÕ»×Æ ÇòÚ¯º Õ¹Þ òÅðåñÅê

ÇÂÃ êzæÅÂ¶ ò¶Öäï¯× Ôé:

ðÅî : (Ã§Õ¶åÕ Ã¹ð ÇòÚ î¹Ã´ÅªçÅ Ô¯ÇÂÁÅ)åÈ§ ì¹ñÅ-ÚñÅ ÇñÁÅ

Õð À¹Ôù!

ÁÅê¶ Ôà-ÜÈ Õñ¶ô îðé¯ºÍ

ÃÆå¯ : åËù ôðî éÆº ÁÅªçÆ Â¶ÔÆ-ÜÆ ×§ñ îÈ§Ô¯º Õ¾ãç¶ ù?

îËº ñó å¶ð¶ ñÅÂÆ ÁËº î¶ð¶ ìÅê é¶ ÇÕ À¹Ôç¶?

---

ÃÆå¯ : ØÅÇñÁÅ-îÅÇñÁÅ çÅ å» îËù êåÅ éÆº!

(8)

îËº ÇÂÃ Ü¾à ù ÁÅòç¶ î§Ü¶ çÆ ìÅÔÆº Óå¶ éÆº ìËáä ç¶äÅ!

ÃîÇÞÁÅ î¶ðÆ ×¾ñ?

---

ÃÆå¯ : î¶ðÆ ì¶ÁÕñÆ ÕðÕ¶? Áòç¶ èðî ù ÕÅÇÂî ðÖäÅ ì¶ÁÕñÆ

ñ×çË åËù?

---

ÃÆå¯ : éÂÆº Çç§çÅ å» éÅ çÂ¶! êð îËº ÁòçÆ ç¶Ô éÔÆº ÜÈáÆ

ÕðéÆ!

---

ÒÒå¶ðÆ Á×é êzÆÇÖÁÅ î» ÃÆåÅ

Ôð ï¹¾× ÇòÚ Ôð ÃîÅÜ ÕðçÅÍ

ÇÕÔóÆ ×¾ñ å¯º ç¹ÇìèÅ ÇòÚ ëÃçÆ,

ÜÆÔçÆ ñÅÜ ð¾ÖÆ, úÔÆ êÅó êóçÅÍÓÓ

Á§åî øËÃñÅ ñË Õ¶

ÃÅìå ÕçîÆº ÃÆå¯ ìËáÕ ò¾ñ Ü»çÆ þÍ

ÃÆå¯ : Òç¶ÔñÆ ¦Ø Õ¶Ó îÖ» ñÅí¶ ÇçÁÅ åÅÇÂÁÅ?

ñÛîä ò¾ñ¯º Õ¯ÂÆ ÜòÅì éÆº ÁÅªçÅ îÖ» ÜÆ ì¯ñçÅ éÆº,

îËº å» å¶ð¶ ÁÅÃå¶ Òð¯àÆÓ ñË Õ¶ ÁÅÂÆÁËº!

ñÛîä : þðÅéÆ Áå¶ ì¶ïÕÆéÆ ÇòÚ À¹áçÅ

ÃÆ….. ..å¯.. ..å§È? î¶.. ..ð¶.. ..ñÂÆ Òð¯..àÆÓ

ÃÆå¯ : î§Ü¶ çÆ ìÅÔÆ Óå¶ ìËáçÆ Ô¯ÂÆ Ô»Á îËº!

åÈ§ ÇÜ¾ÎÇåÁÅ, îËº ÔÅðÆÍ æÅñ Á¾×¶ ÕðçÆ Ô¯ÂÆ ñË ð¯àÆ

(9)

Øð ù ì§é· Õ¶ ð¾Öä çÆ î÷ìÈðÆ å¶ êåÆ çÆ ÇÂ¾ÛÅ ÃçÕÅ ÃÆå¯ ù ÁÅêäÆ

ÔÆ ÇÂ¾÷å éÅñ Ö¶âäÅ êËºçÅ þÍ Øð¶¬ ÇÔ§ÃÅ å¶ ô¯ôä çÆ ÇÂÔ îÈ§Ô ì¯ñçÆ åÃòÆð ÔÕÆÕå

ÇòÚ òÆ Çê¿â» ÇòÚ òÅêðçÆ ÁÅî ò¶ÖÆ ÜÅ ÃÕçÆ þÍ

ÇÂÃ å¯º Çìé·» Á½ñÖ ç¶ Ô¯ð éÅàÕ ÒÃ¾å Çì×Åé¶Ó, ÒÃ¹¾ÕÆ Õ¹¾ÖÓ, ÒÁ§é·¶

ÇéôÅéÚÆÓ, Ò×ÅéÆÓ, Òã»âÅÓ ÁÅÇç òÆ Á½ðå Óå¶ Ô¯ ðÔÆ Øð¶¬ ÇÔ§ÃÅ çÆ åÃòÆð ê¶ô ÕðçÆ

þÍ

À¹êð¯Õå Ã§Ö¶ê ÇòÚÅð-ÚðÚÅ å¯º ìÅç ÇÕÔÅ ÜÅ ÃÕçÅ þ ÇÕ ÃÅÇÔå

ÃîÅÜ çÅ ôÆôÅ Ô§¹çÅ þÍ ÁÜî¶ð ÇÃ§Ø Á½ñÖ ç¹ÁÅðÅ ðÇÚÁÅ éÅà-ÃÅÇÔå ê¿ÜÅìÆ ÃîÅÜ

ÇòÚ êÅÂÆ ÜÅ ðÔÆ ÇÔ§ÃÕ êzÇòðåÆ å¶ Øð¶¬ ÇÔ§ÃÅ ç¶ ÃêÅà åÃòÆð ê¶ô ÕðçÅ þÍ íÅò¶º

ÕÅøÆ Ô¾ç å¾Õ ê¿ÜÅìÆ Á½ðå é¶ êó·-ÇñÖ Õ¶ ÇÂÃ òðåÅð¶ å¯º ÇéÜÅå êÅÀ¹ä çÆ Õ¯Çôô

ÕÆåÆ þ, êð Çëð òÆ ÁÜ¶ å¾Õ ìÔ¹å Õ¹¾Þ ÕðéÅ ìÅÕÆ þÍ Øð¶¬ ÇÔ§ÃÅ ç¶ ÇÖñÅø Á½ðå» ù

ò¾â¶ ê¾èð Óå¶ ñÅîì¾è Ô¯äÅ ÚÅÔÆçÅ þ Áå¶ ÕÅùé» å¶ ÁÅðàÆÕñ» å¯º ÜÅäÈ Ô¯ Õ¶ ÕÅùéÆ

ÃÔÅÇÂåÅ ñËäÆ ÚÅÔÆçÆ þÍ îðç ù ÁÅêäÆ Ã¯Ú ìçñäÆ êò¶×Æ, å» ÔÆ ÃÅâÅ ÃîÅÜ

Øð¶¬ ÇÔ§ÃÅ å¯º Û¹àÕÅðÅ êÅ ÃÕ¶×ÅÍ

(10)

ÔòÅñ¶ å¶ Çà¾êäÆÁ»

i

ÁÜî¶ð ÇÃ§Ø Á½ñÖ, Þé» ç¶ êÅäÆ, ê¿éÅ-CF

ii

ÔðÇò§çð ÇÃ§Ø âÅ. Á¾è ÁèÈÇðÁ» çÅ éÅàÕÕÅð-ÁÜî¶ð ÇÃ§Ø Á½ñÖ, Á½ñÖ çÆ éÅà-íÈîÆ, ê¿éÅ-HH

iii

ÁÜî¶ð ÇÃ§Ø Á½ñÖ, ÇÂôÕ ìÅÞ éîÅÜ çÅ Ô¾Ü éÅÔÆº, ê¿éÅ-C@

iv

ÁÅåîÜÆå ÇÃ§Ø- Á½ñÖ ç¶ éÅðÆ êÅåð, ÇìôéÆ å¯º ×§×Å å¾Õ, Á½ñÖ çÆ éÅà-íÈîÆ, ê¿éÅ-EE

v

ÁÜî¶ð ÇÃ§Ø Á½ñÖ, Õñõ Ôé¶ð¶, ê¿éÅ-IA

vi

À¹ÔÆ, ê¿éÅ-IC-ID

vii

ÁÜî¶ð ÇÃ§Ø Á½ñÖ, Áðìç éðìç è§èÈÕÅð, ê¿éÅ-IB

viii

ÁÜî¶ð ÇÃ§Ø Á½ñÖ, ÇÂÕ ðîÅÇÂä Ô¯ð, ê¿éÅ-A@F, A@G,AAI