Leciono 7

(1)

(2)

ESPERANTO - PASPORTO AL LA TUTA MONDO - LECIONO SEP

₁

INTRODUCTION TO EPISODE SEVEN INTRODUCTION TO EPISODE SEVEN

TEA

TEACHCHERER At the At the end oend of the f the prevpreviouious les lessosson, Rusn, Ruselo elo saw saw his gihis girl frl frienriend in Ked in Ken's an's arms. Hrms. He thine thinks ks thathatt Helena loves not him, but the reporter. What will happen? But first... be patient for a little. Helena loves not him, but the reporter. What will happen? But first... be patient for a little. Before, I explained about the use of the ending "-n". Usually it shows the accusative, the Before, I explained about the use of the ending "-n". Usually it shows the accusative, the object of a two-link, transitive verb ... but now you will learn another, new use of it. That is object of a two-link, transitive verb ... but now you will learn another, new use of it. That is to indicate a change of location. For example: We used the correlative "kie" as a question. to indicate a change of location. For example: We used the correlative "kie" as a question. "Kie estas

"Kie estas Ruselo?Ruselo?"" ((Where is Ruselo?Where is Ruselo?)) and we replied:and we replied: "Li estas en la parko."Li estas en la parko."" ((He is in the park.He is in the park.)) In the phrase "li estas en la parko" no change of location is mentioned. Ruselo is simply in

In the phrase "li estas en la parko" no change of location is mentioned. Ruselo is simply in the park. Possibly he is sitting or sleeping... perhaps he is even running; but he isn't leaving the park. Possibly he is sitting or sleeping... perhaps he is even running; but he isn't leaving the park.

the park.

But ... if there is a change of location involved, it is necessary to express both the question But ... if there is a change of location involved, it is necessary to express both the question and the reply differently. The "-n" is used to show that. So, instead of "kie? (where?)", we and the reply differently. The "-n" is used to show that. So, instead of "kie? (where?)", we say "kien? (to where?)" to ask to what place one is going to or moving to. And we similarly say "kien? (to where?)" to ask to what place one is going to or moving to. And we similarly add the ending "-n" to the

add the ending "-n" to the reply, "En la parkoreply, "En la parkonn_."_{." ((Into the park.}_{Into the park.))} In this lesson, please listen carefully to the examples of that usage. In this lesson, please listen carefully to the examples of that usage.

And now... on to the story! What will poor Ruselo do? What else will happen? So...watch, And now... on to the story! What will poor Ruselo do? What else will happen? So...watch, listen and enjoy!

(3)

E

ESSPPEERRAANNTTO O - - PPAASSPPOORRTTO O AAL L LLA A TTUUTTA A MMOONNDDO O - - LLEECCIIOONNO O SSEEP P 22

E N K O N D U K O A L

E N K O N D U K O A L E P I ZE P I ZO D O S E PO D O S E P

INSTRUISTO:

INSTRUISTO: Fine de lFine de la pasina pasinta leta leciono Ruseciono Ruserlo virlo vidis sidis sian amikian amikinon en la brakonon en la brakoj de Ken. Li krej de Ken. Li kredas, ke Heldas, ke Helenaena amas ne lin, sed la raportiston. Kio okazos? S

amas ne lin, sed la raportiston. Kio okazos? S ed unue... iomete pacienco.ed unue... iomete pacienco. Anta

Anta

ßß

e ni klarigis pri uzo de la finae ni klarigis pri uzo de la fina

¯ ¯

o “-n”. Kutime,o “-n”. Kutime,

••

i montras la akuzativon, la objekton dei montras la akuzativon, la objekton de duliga, transit

duliga, transitiva verbo... sed nun iva verbo... sed nun vi lernos alian, novan uzon vi lernos alian, novan uzon dede

••

i. i. Tio estas Tio estas por indikipor indiki

××

anan

••

on deon de loko. Ekzemple: ni uzis la

loko. Ekzemple: ni uzis la korelativon “kie” kiekorelativon “kie” kiel demandon. l demandon. “Kie estas Rusel“Kie estas Ruselo?” kaj ni respondis:o?” kaj ni respondis: “Li estas en la parko.”

“Li estas en la parko.”

En la frazo “li estas en la parko” mencii

••

is neniuis neniu

××

anan

••

o de loko. Ruselo simple o de loko. Ruselo simple estas en estas en la parko.la parko. Eble li sidas a

Eble li sidas a

ßß

dormas ... eble li edormas ... eble li e

‡‡

kuras, sed li ne eliras el la parko.kuras, sed li ne eliras el la parko. Sed ... se temas pri

Sed ... se temas pri

××

anan

••

o de loko, necesas o de loko, necesas malsame esprimi malsame esprimi kaj demandon kaj respondon. kaj demandon kaj respondon. OniOni uzas la fina

uzas la fina

¯ ¯

on “-n” por on “-n” por indiki tion. Do, anstataindiki tion. Do, anstata

ßß

“kie?”, ni diru “Kie?” por demandi al kiu loko oni“kie?”, ni diru “Kie?” por demandi al kiu loko oni iras a

iras a

ßß

movimovi

••

as. as. Kaj oni same almetas Kaj oni same almetas tiun fitiun finaznaz

¯ ¯

on “-n” al la respondo “En la parkon.”on “-n” al la respondo “En la parkon.” En

En

‡‡

i tiu leciono, bonvolu atente ai tiu leciono, bonvolu atente a

ßß

skulti ekzemplojn de tiu uzado.skulti ekzemplojn de tiu uzado. Kaj nun ..

Kaj nun ... ek . ek al lal la hista historio! orio! Kion faros kompatinda Kion faros kompatinda Ruselo? Ruselo? Kiu aliKiu alia okazos? a okazos? Do ... Do ... rigardu,rigardu, aa

ßß

skultu ... kajskultu ... kaj

••

uuuu!!

SCENO

SCENO 1 1 (HEJMO)(HEJMO) G E

G EO RO RG OG O RRiiggaarrd ud u! ! M iM iaan n nno vo vaann, , vveerrd ad an n ttoollaa

¯ ¯

onon !! F

FIILLIISSAA VVeerrdda a ttoollaa

¯ ¯

o? Fu!!o? Fu!!

†

u vi u vi forgesis, forgesis, Georgo? Georgo? HodiaHodia

ßß

sinjorino Bundo ... Flora ... estos akuzita.sinjorino Bundo ... Flora ... estos akuzita. G

GEEOORRGGOO AA! H! Hee! K! Kiio o ... . ?? F

FIILLIISSAA AAkkuuzziitta a pprri i nneeppaaggo o dde e aa

ßß

to-permesilo. Sedto-permesilo. Sed

××

i ne kulpas. i ne kulpas. Tute ne! Tute ne! Kulpas la fKulpas la fakturoj ... akturoj ... la vendejola vendejo ... kaj la stulta detektivo!

... kaj la stulta detektivo! G

GEEOORRGGOO AA! ! HHee? K? Kiio o ... . ?? F

FIILLIISSAA IIrruu, , G eG eoorrggoo! ! IIrru u kkaaj j mmaallffeerrmmu u lla a ppoorrddoonn! ! EEbblle e llaa

××

afistafisto o revenis!revenis! G

GEEOORRGGOO HHaa? ? MMi i vviiddiis s lliin n hhiieerraa

ßß

en laen la

••

ardeno.ardeno. F

FIILLIISSAA G eG eo ro rggoo! ! V i V i vviiddiis s ffaannttoommoonn, , G eG eoorrggoo! ! SSeed d ... . iirruu!! G E

G EO RO RG OG O E nE niir ur u, , d od ok tk to ro ro o ... . iirru u een n lla a ssaallo no no no n.. F I

F IL IL IS AS A B oB on an an n ... . m am allb ob on an an n m am atte ne no no n, , d od ok tk to ro ro . o . M i M i p ep etta s a s v iv in n ... . ssiid id i

••

u ... sidiu ... sidi

••

u ... sur la sofo.u ... sur la sofo. D

DOOKKTTOORROO NNee, , ddaannkkoonn. . MMi i nne e ssiiddii

••

os ...os ...

‡‡

ar mi ne restosar mi ne restos. . Mankas al mi tempo ... Mankas al mi tempo ... mankas al nimankas al ni

‡‡

iuj tempo.iuj tempo. F

FIILLIISSAA KKiio o ... . ?? D

DOOKKTTOORROO DDo o ...

‡‡

u vi ne volas iri al la juu vi ne volas iri al la ju

••

ejo?ejo? G E

G EO RO RG OG O H oH o, , nne e eessttaas s tteemmppo . o . JJaam em essttaas s lla a nnaa

ßß

a tria tridek kvin. dek kvin. La aLa a

ßß

tobuso jam delonge tobuso jam delonge forveturis.forveturis. D

DOOKKTTOORROO AA

ßß

tobuso ... atobuso ... a

ßß

tobusatobusa

‡‡

o! o! AA

ßß

ton mi havas ... per aton mi havas ... per a

ßß

to ni veturos al la juto ni veturos al la ju

••

ejo! Venu!ejo! Venu! G

(4)

E

ESSPPEERRAANNTTO O - - PPAASSPPOORRTTO O AAL L LLA A TTUUTTA A MMOONNDDO O - - LLEECCIIOONNO O SSEEPP 33

SCENO 2 (APUD VOJO EKSTERE) SCENO 2 (APUD VOJO EKSTERE)

G

GEEOORRGGOO KKiio eo essttaas s ... . ? K? Kiio oo okkaazzaas s ... . ?? FILISA

FILISA

Ö

ajne ... la aajne ... la a

ßß

to ne funkcias.to ne funkcias. G

GEEOORRGGOO HHo .o .... . mmi i eessttaas s ssppeerrttuullo po prri i aa

ßß

toj. Mi sciastoj. Mi scias

‡‡

ion pri aion pri a

ßß

toj. Devas esti ... devas esti la baterio. Sentoj. Devas esti ... devas esti la baterio. Sen baterio ... sen elektro ... ne ekfunkcias a

baterio ... sen elektro ... ne ekfunkcias a

ßß

to. Ato. A

ßß

eble ... eble ... eble temas pri oleble temas pri oleo. eo. Jes ... Jes ... sendube mankassendube mankas oleo. Oleo estas bona trinka

oleo. Oleo estas bona trinka

¯ ¯

o por ao por a

ßß

to.to. D O

D OK TK TO RO ROO G eG eo ro rg o g o - - b eb en zn ziin on o. . M aM an kn ka s a s b eb en zn ziin on o.. G E O

G E OR G OR G O H o ! H o ! B eB en zn zi ni no ! Mo ! Mi vi vo lo liis d is d ir i r i m am an kn ka s a s b eb en zn ziin on o. B e. B en zn zi ni no e so e stta s ba s bo no na ta tr ir in kn kaa

¯ ¯

o ...o ... F

FIILLIISSAA GGeeoorrggoo!! DOKTORO

DOKTORO Jen uJen ujo .jo ... .. benzbenzininujoujo. Kar. Kara sia sinjornjoro Bonvolo Bonvolo ..o ... bon. bonvolvolu ..u ... ho! . ho! BonvoBonvolo, lo, bonvobonvolu .lu ... .. Nu ..Nu ... bon. bone. Doe. Do bonvolu preni la benzinulon kaj a

bonvolu preni la benzinulon kaj a

‡‡

eti benzinon.eti benzinon. G E

G EO RO RG OG O A ! A ! H eH e! ! K iK io ? B eo ? B ennzziinno o ... . ? ? SSeed d kkiie e ... . ?? DOKTORO

DOKTORO

†

e garae gara

••

o, kompreneble!o, kompreneble!

†

e benzinostacie benzinostacio! o! Do ... bonvolu iriDo ... bonvolu iri!! SCENO

SCENO 3 3 (JU (JU œœ EJO) EJO)

JJOOLLAANNDDAA DDo o ...

‡‡

i-matene ... jes! Temas pri la jui-matene ... jes! Temas pri la ju

••

afero de Sinjorino Flora BUndo.afero de Sinjorino Flora BUndo.

†

u vi, sinjorino, nomiu vi, sinjorino, nomi

••

asas Flora Bundo?

Flora Bundo? Mi ripetaMi ripetas, ss, sinjorino,injorino,

‡‡

i vi nomii vi nomi

••

as Flora Bundo?as Flora Bundo? F

FLLO RO RAA T eT erruurree! K a! K attaassttrro fo fee! M i ! M i ssvveennaass! M i ! M i ffaallaas s ... . !! K

KEENN VVi i nneek k ssvveennaas s nneek k ffaallaass, , ssiinnjjoorriinno o ... . FFlloorraa. . MMi i eessttss

‡‡

i tie ... apud vi ... por helpi vin.i tie ... apud vi ... por helpi vin. FLO

FLORARA Vi Vi ... . ! ! Ve. Ve. ... . ! ! KiKial al vi vi hehelplpas as mimin? n? KiaKial l vi vi sisidas das apuapud md mi? i? Vi Vi amamas as la la skskululptptisistitinon non ... . vi vi ne ne amamasas min.

min. K E

K ENN N eN e, , nne , e , F lF lo ro ra . a . M i M i n e n e aam am as s lla a ssk uk ullp tp tiissttiin on on .n .... . kka j a j lla a ssk uk ullp tp tiissttiin o n o nne pe pllu u a ma maas s m im inn..

Ö

i ...i ...

××

i konfuzii konfuzi

••

isis ... pro noto ... sed

... pro noto ... sed

‡‡

io estas nun solvita.io estas nun solvita. J O

J OL AL AN DN DAA V iV ia na no mo mo ! o ! M i M i d ed ev av as fs fo ro rm am alle ne no to ti vi viia n a n n on om om on .n . K

KEENN MMoommeennttoonn, , JJoollaanndda a ... . mmi i ppeettaas s vviin n ...

JJOOLLAANNDDAA JJeen n jjuu

••

ejo ... kaj temas hodiaejo ... kaj temas hodia

ßß

pri grava afero.pri grava afero.

†

i tie, en la jui tie, en la ju

••

ejo, mi ni nomiejo, mi ni nomi

••

as Jolanda ... mias Jolanda ... mi nomi

nomi

••

as via juas via ju

••

ista moista mo

××

to. Jes! Via juto. Jes! Via ju

••

ista moista mo

××

to! Vi ... ne tiel ridu kiel stulta hieno. Oni trovasto! Vi ... ne tiel ridu kiel stulta hieno. Oni trovas hienojn en besto

hienojn en besto

••

ardenoj ... kaj juardenoj ... kaj ju

••

ejo ne estgas bestoejo ne estgas besto

••

ardeno. Almenaardeno. Almena

ßß

... ne mia ju... ne mia ju

••

ejo.ejo. D E

D ET ET EK TK TI VI VOO P aP arrddo no no no n, v, viia ja juu

••

ista moista mo

××

to. Estas ... mia gor to. Estas ... mia gor

••

o. Doloras la gor o. Doloras la gor

••

o. Kaj la voo. Kaj la vo

‡‡

o ... mi devas tusi ...o ... mi devas tusi ... tusegi ...

tusegi ... J O

J OL AL AN D AN D A B oB on vn vo lo lu u n en ek k r ir id i d i n en ek k ttu su si i n en ek k ttu su se ge gi i e n e n m im ia a j uj u

••

ejo, sinjejo, sinjoro! oro! Nek ridu nek tusu Nek ridu nek tusu nek tusegu!nek tusegu! F

FLLOORRAA VVee! L! La a ddeetteekkttiivvoo!!

†

i tie ... en la jui tie ... en la ju

••

ejo! ejo! Ve! Ve! Terure! Terure! Katastrofe Katastrofe ... ... !! K

(5)

₄

SCENO

SCENO 4 4 (PARKO)(PARKO) G

GEEOORRGGOO OOlleeo o ... . bbeennzziinno o ... . bboonnaaj j ttrriin kn kaa ¯ ¯oj por aoj por aßßto. Sto. Sed ked kiu ... iu ... ?? u mi devas au mi devas aeti eti oleooleon n ... ... aaßß benzinon?

benzinon?u u baterion? baterion? AAßßnur pilon? Oh ... certe ne batnur pilon? Oh ... certe ne baterion. Sed ..erion. Sed ..u tiu estas u tiu estas oleujo oleujo ... ... aaßß benzinujo?

benzinujo? Kaj ... Kaj ... kien mi iras? Al kien mi iras? Al oleostacio? oleostacio? Al beAl benzinostacio?nzinostacio? R

RUUSSEELLOO AAßßskultu! Jen mia plano. Helena ... skultu! Jen mia plano. Helena ... oble, oble, ve! .ve! ... .. ne ane amas min. Kaj .. Ve! Smas min. Kaj .. Ve! Strantran gulo en la parko!gulo en la parko! G

GEEOORRGGOO UUhh? ? HHee? ? KKiio o ... ?. ? R

RUUSSEELLOO StStrarangnguulo lo en en lla a paparkrko o ... . kikiu u fflalararas s .... .. fflalararaas as ion ... ion ... en en granda ujo.granda ujo. G

GEEOORRGGOO JJeen n BBrruus s ... R. Ruusseelloo! K! Kaaj j llaa××afo!afo! R

RUUSSEELLOO VVee! ! GGeeoorrggoo!! GE

GEOORGRGOO KKiiaal l vvi i eessttaas s een n la la ppaarkrkoo? ? KKiioon n vvi i ffaarraassi tie?i tie? RU

RUSESELOLO Mi Mi ... ... ? ? NNenioenion! n! Tio Tio esestas tas ... ... ne ne eestastas s mi! mi! EsEstas tas ... ... estestas as fafantontomomo! M! Mi ne i ne esestas tas RuRuseselolo, s, sinjinjorooro ... vi

... vi malpravamalpravas! Kia patro, tia filo! La filo ves! Kia patro, tia filo! La filo venas en la parkon ... nas en la parkon ... trovas trovas pakapaka ¯ ¯on kun drogaon kun drogaojoj ...

... kaj kaj nun annun ankakaßßla patro! Kia familla patro! Kia familio! Iru, karaio! Iru, kara××afo afo ... ... ni fni forkuru!orkuru! G

GEEOORRGGOO UUhh? ? HHee? ? KKiio o ... . ? ? SSeed d ... u ne lau ne la××afisto? Seafisto? Sed kio d kio ... ... kial ... kial ... ? Kaj ? Kaj kien li iras? kien li iras? Mi Mi sekvos sekvos linlin ...

... mi vidos, kmi vidos, kien li iros. Sien li iros. Sed veed ve! Mi de! Mi devas ivas iri deksri dekstren ... tren ... ne maldekstrene maldekstren ... n ... dekstren al dekstren al la ...la ... al la ...

al la ... la la oleostacio! Ne! Deoleostacio! Ne! Dekstren al la benzinskstren al la benzinstacio! Detacio! Dekstren al la bateriostkstren al la bateriostacio! Ve!acio! Ve! Maldekstren al Ruse

Maldekstren al Ruselo ... lo ... ne! Dekstren al ... ne! Dekstren al ... ho, veho, ve! Ve! Mi k! Ve! Mi konfuzionfuzias! Filisa ... as! Filisa ... kie vkie vi estasi estas?? SCENO

SCENO 5 5 (JU (JU _EJO)_EJO)

D

DEETTEEKKTTIIVVOO DDo o ... a. aßßton mi vidis, via juton mi vidis, via juista moista mo××to . . ato . . aßßton ... ton ... bonvbonvolu ne olu ne forgesi forgesi ... ... sen pesen permesilrmesilo. Po. Posteoste mi iris en la vendejon ... En la vendejon de la sinjorino dekstre de vi, via ju

mi iris en la vendejon ... En la vendejon de la sinjorino dekstre de vi, via juista moista mo××to ...to ... sinjorino Flora Bundo.

sinjorino Flora Bundo. F

FLLOORRAA TTeerruurre e ... . kkaattaassttrrooffe e ... K

KEENN TTrraannkkvviilliiu, Flora ...u, Flora ... io estos solvita.io estos solvita. DE

DETETEKTKTIVIVOO KaKaj j titiam mam mi di deemamandindiss××in:in: u tiu senpermesila au tiu senpermesila aßßto estas via? Kajto estas via? Kaj××i respondis: Jes. Kaj tiel mii respondis: Jes. Kaj tiel mi solvis la krimon, via ju

solvis la krimon, via juista moista mo××to!to! K

KEENN KKiio o ... . ? ? NNe e tteemmaas s pprri i kkrriimmoo! ! KKrriimmo o ttrre e ggrraavvaas s ... D

DEETTEEKKTTIIVVOO AnAnkkaaßß tio gravas! Gravegas nepago de atio gravas! Gravegas nepago de aßßto-permesilo!to-permesilo! KE

KENN TTio io nne e eessttas as kkrimrimoo! ! TiTio o eesstatas s nunur mr malalgrgrananda da afafeero ro .... .. do do kkririmemettoo! T! Tio io eessttas as nunur dr deeliliktktoo!! JO

JOLALANDNDAA SSiilelenntutu! ! KKrimrimo o .... .. ddeellikiktto o ... . mmi i eeststaas s jujuisto ... isto ... mi mi jujuos os ... ... silentu!silentu! F

FLLOORRAA VVee! ! DDoolloorraas s aal l mmi i lla a kkaappoo!! KEN

KEN Ö×××Ö×××, Flora! La ju, Flora! La juisto ... isto ... jujuas!as!

JJOOLLAANNDDAA AAßßskultu! Krimo ... skultu! Krimo ... ago ago grava . . grava . . sed sed deliktdelikto o ... delikto ... ... delikto ... jes! jes! Ago Ago graveta ... graveta ... ekzempleekzemple××teleto.teleto. Jen! la sinjoro dekstre de mi pravas!

Jen! la sinjoro dekstre de mi pravas! DE

DETEKTEKTIVTIVOO SeSed d ... ... tiuj tiuj liblibroj roj ... ... tiuj tiuj ne ne eestastas s jujuejaj libroj! Tiuj estejaj libroj! Tiuj estas ... as ... Esperanto- libroEsperanto- libroj! Rigardu! Plenaj! Rigardu! Plena Ilustrita Vortaro! Plena Analiza Gramatiko! Espe

(6)

₅

JO

JOLANLANDADA KomKomprepreneneble ble tiutiuj ej eststas as EsEspeperantranto-lo-libroj! Tibroj! Tre re gragravaj vaj EspEsperaerantonto-lib-libroj roj ... ... liblibroj roj helhelppas as ninnin kompreni kaj uzi nian lingvon.

kompreni kaj uzi nian lingvon. D

DEETTEEKKTTIIVVOO SSeed d ... u ni u ni estas eestas en lernejo? n lernejo? Male ... Male ... jujuejo!ejo!

JJOOLLAANNDDAA PPr ar avve e ... . E. . Es ps peer ar an tn too--jjuuejo! Kaj en Esperanto-juejo! Kaj en Esperanto-juejo ejo ... ... Esperanto-libroEsperanto-libroj.j.u en ordo, sinjorou en ordo, sinjoro detektivo?

detektivo?u en ordo?u en ordo? SCENO

SCENO 6 6 (STRATO)(STRATO) F

FIILLIISSAA KKiioomma a hhoorro o eessttaass?? DOKTORO

DOKTORO La La deka deka kvardek.kvardek. F

FILILIISSAA LLa a ddeeka ka kvkvaardrdeek! k! SSeed .d ... .. plpli ui unu nu hohorroon li n li eeststas as fofor! r! NNur ur ppor or aaeti benzinon! Tio devas estieti benzinon! Tio devas esti simpla

simpla tasko tasko ... ... eepor filozofo.por filozofo. D

DOOKKTTOORROO MMoommeennttoonn! ! MMi i aaßßdas ion ...das ion ... u eble via edzo?u eble via edzo? F

FIILLIISSAA HHo o ... . ffiinnffiinnee! ! JJeen n GGeeoorrggoo! ! TTrre e ppllaaas al li kanti as al li kanti la Espela Esperanto-himnon.ranto-himnon. G

GEEOORRGGO O ' .' .. . . . EEn n l a l a m om onnddoon n i ri raas s f of orrt a t a vvookko o . .. .. '. ' DO

DOKTOKTORORO Mi Mi ne sne scciaias s pri fpri fororta vta vokoko .o ... .. ssed ved vi hai havavas fs forortatan vn vooon, sinjoro. Tamen ...on, sinjoro. Tamen ... u vu vi havas i havas la ... la ... ?? G

GEEOORRGGOO HHoo, , jjees s ... . mmi i hhaavvaassin. in. SenpSenproblemerobleme. . Jen!Jen! F

FIILLIISSAA SeSed .d .... . kikio o okokazaziis s aal vl vi, i, GGeoeorgrgoo? U? Unu nu hohororon n vi vi esestatas s fforor!! GEORGO

GEORGO AA_{? He?}_{? He? Kio ...}_{Kio ... ? Okazis? Nenio}_{? Okazis? Nenio okazis al mi. Ho}_{okazis al mi. Ho ...}_{... momenton! Io ja okazis! La}_{momenton! Io ja okazis! La}_××_{afisto! Mi}_{afisto! Mi} vidis la

vidis la××afiston!afiston! F

FIILLIISSAA KKiiuunn? ? RRuusseellonon_{? Ho, Georgo! Vi ne vidis lin. Kaj anta}_{? Ho, Georgo! Vi ne vidis lin. Kaj anta}_ßß_e_{e ...}_{... en la}_{en la}__{ardeno ... anka}_{ardeno ... anka}_ßß_{tiam vi ne}_{tiam vi ne} vidis lin.

vidis lin. G

GEEOORRGGOO MMaallee. L. Li i eessttiis s ttiiee.. F

FIILLIISSAA DDo o ... v. vi i ddeennoovve e vviiddiis s llaa××afiston.afiston. G

GEEOORRGGOO JJeess, j, jeess. . EEn ln la a ppaarrkkoo.. F

FIILLIISSAA GGeeoorrggo o ... u vi ankorau vi ankoraßß estas malsana? Pro tiu bato ... al la kapo?estas malsana? Pro tiu bato ... al la kapo?ar ar ... ... vivi××ajne ankoraajne ankoraßß halucini

halucinias. Sed kial vi eas. Sed kial vi enirnir is la parkon? La garais la parkon? La garao estas nur kelkajn mino estas nur kelkajn min utojn for ... utojn for ... sed sesed sesdek sdek minutojn vi estis for!

minutojn vi estis for! G

GEEOORRGGOO HHoo! ! MMi i nne e iirriis s aal l ggaarraao! Mi o! Mi iris al stacio iris al stacio ... ... tie mi atie mi aetis la ... aetis la ... aetis ...etis ... D

DOOKKTTOORROO OOlleeoonn! ! VVi i aaetis oleon! Oleon mietis oleon! Oleon mi ¯ ¯us ver us ver ××is en la beis en la bezinujon! zinujon! Vi ... Vi ... stultulo!stultulo! F

FIILLIISSAA GGeeoor gr go o n e n e eesst at as s s ts tu lu lt ut ul o l o ... . . . l i l i eesst at as s ffi li looz oz offoo.. SCENO

SCENO 7 7 (APUD (APUD VOJO VOJO EKSTERE)EKSTERE) R

RUUSSEELLOO CCeennttoobbllee, , vvee! ! AAnnkkoorraaßßkvin kilometrojn, karakvin kilometrojn, kara××afo. afo. Venu! Venu! Kio, Kio, karakara××afo? Kio . afo? Kio . . . . . ? Taksio ? Taksio alal la flughaveno? Ho

la flughaveno? Ho, ne! Mia mono e, ne! Mia mono estas por flugbileto, ne por taksio. Do - venu! Ni kuru stas por flugbileto, ne por taksio. Do - venu! Ni kuru ... ... kielkiel Karlo! Unu, du, ...

(7)

ESPERANTO

ESPERANTO - - PASPORTO PASPORTO AL AL LA LA TUTA TUTA MONDO MONDO - - LECIONO LECIONO SEP SEP 66

SCENO 1 (JU

SCENO 1 (JU œœ EJO) EJO) K

KEENN SSeenndduubbee, , ssiinnjjoorroo--ddeetteekkttiivvo .o .... . pprri i lla sa seennppeerrmmeessiilla a aa

ßß

to ... vi povosto ... vi povos

‡‡

ion pruvi,ion pruvi,

‡‡

u?u? D E

D ET ET EK TK TIIV OV O K iK io o ... . p rp ruuvvii?? K

KEENN JJeess, , jja a ... . pprruuvvii,,

‡‡

u vi estas u vi estas surdeta? surdeta? AA

ßß

nur surda? nur surda? AA

ßß

eble ... surdega?eble ... surdega? DETEKTIVO

DETEKTIVO Jam Jam mil mil fojfojojn mojn mi dii diriris! s! Mi eMi estastas nes nek suk surdetrdeta na nek sek surda urda nek nek sursurdegadega! ! Mi aMi a

ßß

das vin tiel bonedas vin tiel bone kiel ... kiel ...

kiel ... kiel ... J O

J OL AL AN D AN D A A nA no do de Ee Es ps pe re ra na ntto -o -k lk lu bu bo , o , a l a l k ik iu ou on i n i d od on an as ts ta sa sk ok on .n . DETE

DETEKTIVKTIVOO JeJes, s, jejes .s ... .. anano do de Ee Espspereranantoto-k-klulubo. bo. JeJen!n! K E

K ENN D o D o ... . mmi i vvoollaas s pprruuvvo no n! ! EEkkzzeemmppllee, , kkiiuun n ttaaggo n o n ookkaazziis s lla a d ed elliikktto ?o ?

†

u lundon, mardon,u lundon, mardon, merkredon,

merkredon,

¯ ¯

aa

ßß

don adon a

ßß

vendredon?vendredon? DETE

DETEKTIVKTIVOO Mi Mi povpovos os fafacicile le prupruvi vi ... a. atetendundu!! F

FLLOORRAA KKaattaassttrrooffee! M i ! M i iirroos s een n pprriizzoonnoonn!! K

KEENN DDiirru u ... . kkiia a aa

ßß

toto

••

i estis?i estis?

†

u malgranda?u malgranda?

†

u nova ...u nova ...

‡‡

u malu malnova? nova? Kaj kiKaj kiee

••

i estis?i estis? Apud la

Apud la vendejo? vendejo? AntaAnta

ßß

la vendejo? Malantala vendejo? Malanta

ßß

la vendejo?la vendejo? DETEKTIVO

DETEKTIVO Pruvi .Pruvi ... pr.. pruvi .uvi ... m.. mi povas i povas facifacilege lege pruvi! pruvi! Mi farMi faris nis notojn .otojn ... .. en mien mia notla notlibretibreto ... o ... jen vijen via pruvo,a pruvo, sinjoro raportisto! Balda

sinjoro raportisto! Balda

ßß

mi trovosmi trovos

••

in ... sendube ...in ... sendube ...

••

i estis en la poi estis en la po

××

o ... sed kie ...o ... sed kie ...

‡‡

u en u en tiu? tiu? AA

ßß

en tiuen tiu

‡‡

i ... ?i ... ? JOL

JOLANDAANDA RaRapipidu, du, sisinjnjoro doro detetekektitivo, vo, mi pmi petetas vas vinin. . JaJam esm estatas ls la .a ... .. la la dek dek ununua .ua ... .. balbaldada

ßß

mi tagmanmi tagman

••

osos .. D E

D ET ET EK TK TI VI VOO M oM om em enntto no n, v, viia ja juu

••

ista moista mo

××

to. Baldato. Balda

ßß

... sendube ... mi trovos... sendube ... mi trovos

••

in ...in ... JJOOLLAANNDDAA KKiio o eessttaas s ttiioo??

†

uu

××

afo?afo?

D E

D ET ET EK TK TI VI VOO H oH o, , n en e! K o! K om pm pr er en en eb lb lee

••

i ne estasi ne estas

××

afo! Mi abomenasafo! Mi abomenas

××

afojn!afojn!

œ

i estas ...i estas ...

••

i estas nenio!i estas nenio! K E

K ENN V i V i e se stta s a s n en en in io , o , ssiin jn jo ro ro ! o ! V i V i p op ov av as ns neen in io n o n p rp ru vu vii! ! V i V i n on ottiis ns neen in io no n, v, vi i d id ir ar as ns neen in io no n, , v i v i ssc uc uaass nenion. Via ju

nenion. Via ju

••

ista moista mo

××

to ...to ... JOLANDA

JOLANDA Mi Mi scsciaias, s, sisinjornjoro! o! DetDetektektivivo so sen en notnotlilibro bro esestatas s malmalbona bona detdetektektivivo! o! Li Li prupruvis vis nennenion ion ... . lili kapablis pruvi nenion - kaj do, sinjorino, mi ju

kapablis pruvi nenion - kaj do, sinjorino, mi ju

••

as vin ... senkulpa!as vin ... senkulpa! F L

F LO R AO R A K iK io o ... .. .? ? S eS en kn ku lu lp a p a . .. .. . ? ? D o D o ... . . . m i m i n e n e iir or os s e n e n p rp ri zi zo no no no n? ? H o ! M i H o ! M i s vs ve ne na sa s! ! M i M i ffa la la sa s!! K

KEENN NNe e ssvveennuu! N! Ne e ffaalluu! V! Vi i eessttaas s sseennkkuullppaa! H! Huurraa!! D E

D ET ET EK TK TI VI VOO M iM ia a n on ottlliib rb re te to ! K io ! K iee

••

i ei estas? stas? Mi devas Mi devas trovitrovi

••

in! Mi devas!in! Mi devas! SCENO 9 (APUD VOJO EKSTERE)

SCENO 9 (APUD VOJO EKSTERE) HEL

HELENAENA KviKvin n kikilolomemetrtrojojn! Ve! n! Ve! Mi Mi alalvevenos nos trtro o malmalfrfrue ue por por sasavi vi RuRuseselolon! Hej! Taksn! Hej! Taksioio! ! HalHaltutu! ! HalHaltutu!! Taksiisto! Flughavenen ... kaj rapide!

Taksiisto! Flughavenen ... kaj rapide! SCENO 10 (HEJMO)

SCENO 10 (HEJMO) D

DOOKKTTOORROO MMiia a aa

ßß

to! to! Mia belMia belega aega a

ßß

toto!! G

(8)

₇

D

DOOKKTTOORROO JJees s ... s. seeddi ne funkcias. Ai ne funkcias. Aßßtoj ne ekzistas por esti belegaj, sinjoro.toj ne ekzistas por esti belegaj, sinjoro. G

GEEOORRGGOO MMaallee! ! AAßßto povas to povas esti besti belega ... elega ... belega kiel skulptabelega kiel skulpta ¯ ¯o ... ao ... aßß bildo. Vidu ...bildo. Vidu ... F

FIILLIISSAA SiSilelentntu, u, GeGeororgogo. . NNe e ininddas as la la momomementnto o popor r fifilolozozoffiiii.. GE

GEOORGRGOO Ts Ts ... . tsts! ! ViViddu u ... . de de fifillozozoofifia a vividdpupunknkto to ... D

DOOKKTOTORROO DDe e kkururacaciiststa a vviidpdpuunknkto to aaßßtoj ekzistas toj ekzistas por funkcii. Sepor funkcii. Sed mia ... d mia ... ne ne plu funkcias dank' aplu funkcias dank' al vi l vi ... .... . GE

GEOORGRGOO NNe e foforgrgesesu u ... . mi mi eesstatas s ssppeertrtuulo lo ppri ri aaßßtoj. Mi kuracostoj. Mi kuracosin ... in ... mi kuracos mi kuracos la ala aßßton de la kuracisto!ton de la kuracisto! D

DOOKKTOTORROO VVi ki kuuraraccoos s nneeninionon! ! Vi Vi nenek k tutu××os nek eos nek erigardos mian arigardos mian aßßton! Por vton! Por vi, sinjoro filozoi, sinjoro filozofo, fo, mia amia aßßtoto ne plu ekzistas. Kial, je la

ne plu ekzistas. Kial, je laPPlena ilustrita vortaro de Esperanto, vi alena ilustrita vortaro de Esperanto, vi aetis oleon kaj ne benzinon?etis oleon kaj ne benzinon? F

FIILLIISSAA KKaarra a ddookkttoorro o ... b. boonnvvoollu u ssiiddiii. Kaj mi iros en la kuirejon por prepari por ni bonan teon.i. Kaj mi iros en la kuirejon por prepari por ni bonan teon.uu pla

plaas al vi teo, doktoro?as al vi teo, doktoro? D

DOOKKT OT ORROO DDaannkkoonn, j, jeess. T. Teeo o t rt re pe pllaaas al mi. Fakte ... teo estas ...as al mi. Fakte ... teo estas ... F

FIILLIISSAA BBoonna a ttrriinnkkaa ¯ ¯o por kuracisto. Kaj vo por kuracisto. Kaj vi, Georgo ... i, Georgo ... vi telefovi telefonos al garanos al garaisto ...isto ... GEORGO

GEORGO AA? ? He? KiHe? Kio ... o ... ?? F

FIILLIISSAA AAl l ggaarraaisto ...isto ... ar iu devos veni por forpreni la aar iu devos veni por forpreni la aßßton.ton. G

GEEOORRGGOO SSeed d mmi i kkaappaabbllaas s ... FILISA

FILISA / / DOKTORO DOKTORO Ne Ne ... ... !! F

FIILLIISSAA I rI ru u . .. .. . tteel el ef of onnu u . .. .. . dduum m mmi i ffaar ar as s l a l a tteeoonn.. G

GEEOORRGGOO PPeer r tteeo o nni i sseenndduubbe e ttrraannkkvviilliios. Filisa ne ver os. Filisa ne ver ××as oleon sur sovaas oleon sur sovaajn ondojn ...ajn ondojn ... ××i ver i ver ××as teon ...as teon ... ho! Oleo...!

ho! Oleo...!

F

FIILLIISSAA TTeelleeffoonnuu!! DO

DOKTOKTORORO KiKia a fafamimiliolio! ! SeSed d mi mi dedevavas s hehelplpi i ... ... mi mi dedevavas!s! SCENO

SCENO 11 11 (FLUGHAVENO)(FLUGHAVENO) RU

RUSESELOLO DeDekokoblble, e, cecentntoboblele, m, mililoboble le ... . veve! H! Hoo, s, sininjojoro ro ... ... hehelplpu mu min, in, mi mi pepetastas!! F

FUUNNKKCCIIUULLOO JJeess.. R

RUUSSEELLOO HHooddiiaaßß. Al Nov-Zelando. Kun mia. Al Nov-Zelando. Kun mia××afo ...afo ... F

FUUNNKKCCIIUULLOO JJees s ... . ?. . ? RU

RUSESELOLO Mi Mi vvoloolonte nte papaggos os ... ... ! ! JJen en ... ... kvkvinincecent nt stestelojloj! M! Miaj iaj laslastataj j stestelolojj! E! Espspereerebble le ... F

RUUSSEELLOO DDo o ... r. raappiidduu!! F

(9)

₈

R

RUUSSEELLOO UUnnuuddiirreekkttaan n bbiilleettoonn!! F

RUUSSEELLOO U nU nuuddi ri reekkt at an bn bi li leet ot on an al Nl Noovv- Z- Zeel al annddoo.. F

FUUNNKKCCIIUULLOO JJeess.. RUSELO

RUSELO i tien mi ne revenos.i tien mi ne revenos.i tie oni abomei tie oni abomenas min ..nas min .. .. F

RUSUSELELOO La La ststululta ta dedetetektktivivo o ... . KaKarlrlo o BoBonvnvololoo, , kikiu u trtrovovas as drdrogogaaojn en la parko ... Ankaojn en la parko ... Ankaßß ... anka... ankaßß Helena.

Helena.ÖÖi malamas min ...i malamas min ...××i amas i amas alian ... alian ... la raportistola raportiston.n. HE

HELELENANA NeNe, , RuRuseselo lo ... . vi vi mamalplpraravavas! s! Mi Mi amamas as ne ne alaliaian! n! Mi Mi amamas as vivin n ... . nur nur vivin! n! AnAnkakaßßlala××afon! Ho,afon! Ho, Ruselo

Ruselo ... ... Ruselo Ruselo ... ... mi amas mi amas vin! Amegas vin! Amegas vin!vin! RUSELO

RUSELO u halucino?u halucino? u fantomo?u fantomo? H

HEELLEENNAA NNeenniiu fu faannttoommoo, R, Ruusseelloo! M! Mii!! R

RUUSSEELLOO HHo o ... . HHeelleen an a! ! SSeed d . .. .. . kki ai al l vvi i sseer r is min ...is min ... e la flughaveno? Kiel vi sciis?e la flughaveno? Kiel vi sciis? H

HEELLEENNAA MMi i sscciiiis s ... ar mar m i estas vi estas virinirin oo. V. V irino, kiu komprenas viirino, kiu komprenas vin .n . .. .. kiu amas vin. Rusekiu amas vin. Ruselo, velo, venu kunnu kun mi

mi ... ... venu!venu! R

RUUSSEELLOO KKiieenn?? H

HEELLEENNAA EEggaallee! ! NNuur r vveennuu!! R RUUSSEELLOO HHoo! ! KKiia a ffeelliio!o! FUNKCIULO Jes! FUNKCIULO Jes! R RUUSSEELLOO NNee!!

FINO DE LECIONO SEP FINO DE LECIONO SEP

(10)

₉

CONCLUSION OF EPISODE SEVEN CONCLUSION OF EPISODE SEVEN

TEA

TEACHCHERER So fSo finainally lly HeHelelena fona found Rund Rususelo elo ... g... greareat! Not! Now, mow, more about changre about change oe of lof locacatiotion: Lin: Listesten to then to the words of the detective when he says to the judge ...

words of the detective when he says to the judge ... DE

DETTEECTCTIVIVEE ““LaLateter I wr I weennt int intoto the store...into the store of the lady to your right.”the store...into the store of the lady to your right.” TEAC

TEACHHERER NoNotitice tce that the hat the dedetectectivtive we wantanted ted to so show thow that he chat he changhanged hed his lois locatcation ion to the to the ststoreore, so h, so he saide said "...en

"...en la vendejon". Try to think up such phrases yourself. It's an amusing game!la vendejon". Try to think up such phrases yourself. It's an amusing game! Possibly

Possibly you you noticed new suffixes noticed new suffixes in the dialogue. Suffixes are verin the dialogue. Suffixes are ver y y useful in Esperantuseful in Esperant o o andand help the language a lot. Among them are found the pair "-et" and "-eg". By "-et" we show help the language a lot. Among them are found the pair "-et" and "-eg". By "-et" we show smallness, and by "-eg" largeness. For example ...

smallness, and by "-eg" largeness. For example ... DE

DETETECTCTIVIVEE “I h“I havave to e to cocougugh ..h ...cocougugh hah hardrd”” TEACH

TEACHERER Of cOf cooursurse, ae, as wis with many oth many othether affixr affixes, es, "-et"-et" and " and "-eg"-eg" c" can ban be ue usesed indd independependentlyently. One . One can sacan sayy either

either "Jen libreto""Jen libreto" ((There's a littlThere's a littl e e book!book!)) or “or “Jen eta libro" (Jen eta libro" (There's a little book!There's a little book!)) And, if oneAnd, if one has eaten too much, one can

has eaten too much, one can say: “Ouch...say: “Ouch... II over-ate...my stomach hurts a lot!”over-ate...my stomach hurts a lot!”

Note also the use of the suffix "-uj". "Ujo" is something into which one puts something. What Note also the use of the suffix "-uj". "Ujo" is something into which one puts something. What

does the doctor give to Georgo? Listen! does the doctor give to Georgo? Listen! D

DOOCCTTOORR ““SSoo,, please take the gasoline can and buy gasoline.” please take the gasoline can and buy gasoline.” TEA

TEACHCHERER AnoAnothether exr exampamplele; "fl; "floruorujojo" is in f" is in facact a vast a vasee, som, sometething inhing into wto whichich one puh one puts ts floflowewers ... ars ... and, if nd, if you want to make a cup of tea, you will find the tea in... yes, you're right... "teapot".

you want to make a cup of tea, you will find the tea in... yes, you're right... "teapot".

Now I think it's time to get into the exercises. Through the exercises you will truly master Now I think it's time to get into the exercises. Through the exercises you will truly master

everything tha

everything tha t yt you heard in the video. Through the lessons and frequent watchou heard in the video. Through the lessons and frequent watch ing of the video,ing of the video, you will become a good and competent Esperantist. So... on to the exercises!

you will become a good and competent Esperantist. So... on to the exercises! Good luck ... and until the eighth lesson!

(11)

₁₀

KONKLUDO AL LECIONO 7 KONKLUDO AL LECIONO 7

INS

INSTRUTRUISTOISTO Do Do ... ... finffinfine! ine! HeleHelena na trovis trovis RuseRuselon lon ... ... bobone! ne! Nun, Nun, pli ppli priri××anano de loko: Ao de loko: Aßßskultu la vortojnskultu la vortojn de la detektivo kiam li diras al la ju

de la detektivo kiam li diras al la juisto – isto – DETE

DETEKTIVKTIVOO PosPoste mi ite mi iris eris en la vn la vendeendejjon ... on ... en la en la vevendejndejon de on de la sla sinjoriinjorino deno dekstre kstre de de vi.vi. INS

INSTRUTRUISTOISTO RimaRimarku, krku, ke la e la detdetektivektivo o vovolis lis indikindiki, ki, ke lie li××ananis sian lokon al la vendejo, do li diris “...en lais sian lokon al la vendejo, do li diris “...en la vendejon”. Klopodu elpensi tiajn frazojn vi mem. Estas amuza ludo!

vendejon”. Klopodu elpensi tiajn frazojn vi mem. Estas amuza ludo! Eble

Eble vi rimarkis novajn svi rimarkis novajn sufiksojufiksojn en la dialogon en la dialogo. Sufiksoj . Sufiksoj tre utilas en Esperanto tre utilas en Esperanto kaj multekaj multe avanta

avantaas al la lingvo. Inter ili trovias al la lingvo. Inter ili trovias la paroas la paro --etet-- kajkaj --egeg--. Per . Per --etet-- oni ioni i ndikas malgrandecndikas malgrandecon, kajon, kaj per

per --egeg-- grandecon. Ekzemple:grandecon. Ekzemple: DE

DETETEKTKTIVIVOO Mi dMi deevavas s tutusi si ... ... tutussegegi .i ... INS

INSTRUTRUISTOISTO KomKomprenprenebeble, le, sasamkiemkiel pll pluraj uraj alaliaj iaj afafiksoiksoj,j, --etet-- kajkaj --egeg-- povas esti uzataj sendepende. Oni povas esti uzataj sendepende. Oni povaspovas diri a

diri aßß ``Jen libreto!'' a``Jen libreto!'' aßß ``Jen eta libro!'' Kaj, se oni tro man``Jen eta libro!'' Kaj, se oni tro manis, ois, oni povni povas diri: ``Ve as diri: ``Ve ... ... mimi man

manegis ... egis ... mia stomako mia stomako ege ege dolodoloras!ras!'''' Notu anka

Notu ankaßß la uzon de sufikso --ujla uzon de sufikso uj--. Ujo estas afero, en kiun oni metas ion. Kion donas la. Ujo estas afero, en kiun oni metas ion. Kion donas la doktoro al Georgo? A

doktoro al Georgo? Aßßskultu!skultu! D

DOOKKTOTORROO DDo o ... . bboonvnvoollu pu prerenni la i la bbeenznzinuinujjoon kn kaaj aj aeti benzinon.eti benzinon. INSTRU

INSTRUISTOISTO Alia ekzemplo: flAlia ekzemplo: florujo orujo esestas tas fakte fakte vazo, vazo, afero, afero, en en kiun oni mekiun oni metas ftas florojn lorojn ... ... kaj, skaj, se ve vi voi volaslas prepar

prepar i tasoi tason da teon da teo, vi , vi trovos la tetrovos la teon en on en ... ... jes, vjes, vi pravas ... i pravas ... teujo.teujo.

Nun mi kredas, ke estas ja tempo eniri la ekzercojn. Per la ekzercoj vi vere primajstros Nun mi kredas, ke estas ja tempo eniri la ekzercojn. Per la ekzercoj vi vere primajstros ion,ion,

kion vi a

kion vi aßßdis en la videobendo. Per la lecionoj kaj oftdis en la videobendo. Per la lecionoj kaj oftaa spekspektado de la videotado de la videobendo, bendo, vi fvi f ariariosos bona kaj

bona kaj kompetenta Esperantisto. Do ... kompetenta Esperantisto. Do ... ek al ek al la ekzercola ekzercoj!j! Bon