2.1 Basic Theory
2.1.7 The Challenge of a Unitary Patent System
En el presente apartado se mostrarán las diferentes construcciones comparativas
y sus variantes. Es decir, comparativas de igualdad, de superioridad y de inferio-
ridad. Se mostrará también la posibilidad de estas últimas de expresar el segundo
término de la comparación de forma sintética o analítica.
3.19.1. Construcción comparativa de igualdad
Aquí veremos un ejemplo con la estructura comparativa de igualdad típica:
tam… quam. Las construcciones comparativas pueden aparecer en distintos tipos
de oraciones, con distintas clases de verbo. En este ejemplo, la comparación aparece
en una oración de sum+genitivo (cf. 3.4).
(42) Nihil enim est tam angusti animi tamque parvi quam amare divitias, nihil honestius magnificentiusque quam pecuniam contemnere Cic. off. 1, 20, 68 En verdad nada es tan propio de un espíritu mezquino y pequeño como amar las riquezas, nada es más honesto y más magnífico que rechazar el dinero
nihil Sust. indecl. nada
enim Adv. en verdad
sum, esse, fui V. cop. ser
tam Adv. tan
angustus, angusta, angustum Adj. 1.a C. mezquino
animus, animi Sust. m. 2.a D. espíritu
que Conj. cop. encl. y
parvus, parva, parvum Adj. 1a C. pequeño
quam Conj. que
amo, amare, amavi, amatum V. predic. tr. 1a conjug. amar
Comisión Sectorial de Enseñanza
191
Adv. Adv. Sust. gen. m. s. Conj.
| | |
nihil enim est tam angusti animi tam que
| | |
Sust. indecl. V. 3.a p. s. pres. ind Adj. gen. m. s. Adv.
Conj. Sust. Ac. f. pl.
| |
parvi quam amare divitias
| |
Adj. gen. m. s. V. inf. pres.
Adj. nom. n. s. Conj. Sust. ac. f. s.
| | |
nihil honestius magnificentius -que quam pecuniam contemnere
| | | |
Sust. indecl. Adj. nom. n. s. Conj V. inf. pres.
Cuadro 3.19.1.b. Análisis morfológico.
Componentes de las estructuras comparativas: Oración 1
noción comparada ‘grado de mezquindad’
1.er term. comparación nihil
2.° term. comparación amare divitias
cuantificador comparativo tam (cuantif. coordinado: tam… tamque)
grupo cuantificativo tam angusti animi tamque parvi núcleo de la comparación angusti et parvi animi
Oración 2
noción comparada ‘grado de honestidad y magnificiencia’ 1.er term. comparación nihil
2.° term. comparación pecuniam contemnere
cuantificador comparativo no hay, está implícito en el comparativo sintético grupo cuantificativo sintético coordinado honestius magnificentiusque
nihil enim est tam angusti animi tamque parvi quam amare divitias
1.er term. comp. grupo cuantificativo 2.° term. comp.
nihil (est) honestius magnificentiusque quam pecuniam contemnere
1.er term. comp. grupo cuantificativo sintético coordinado 2.° term. comp.
Cuadro 3.19.1.c. Componentes de las estructuras comparativas.
Análisis sintáctico:
sujeto predicado
nihil enim est tam angusti animi tamque parvi quam amare divitias
complemento de pertenencia
sujeto predicado
nihil (est) honestius magnificentiusque quam pecuniam contemnere
complemento de pertenencia Cuadro 3.19.1.d. Análisis sintáctico 1.
enim: no cumple una función sintáctica en la oración; enlaza una oración con
otra, es decir que tiene una función cohesiva textual.
Análisis sintáctico de los complementos de pertenencia:
complemento comparativo de
angusti et parvi animi tam angusti animi tamque parvi quam amare divitias
cuant. núcleo compl. de especif.
de a. et p. cuant. coord. núcleo núcleo verbal OD de amare or. de infinitivo
complemento comparativo de
honestius magnificentiusque honestius magnificentiusque quam pecuniam contemnere
Comisión Sectorial de Enseñanza
193
semántico esta oración expresa una relación superlativa; sintácticamente se trata de
una construcción comparativa de igualdad.
Oración 1:
O
qp
SN SV
5 6
nihil est tam angusti animi tamque parvi quam amare divitias
Cuadro 3.19.1.f. Análisis sintáctico 2 or.-1 (abrev.).
O wo SN SV N’ V’ wo N V SComparativo1 6
nihil est parvi quam amare divitiastam angusti animi tamque
(compl. pertenencia) Cuadro 3.19.1.g. Análisis sintáctico 2 or.-1 (abrev.).
1. Se trabaja con la unidad sintagma comparativo (cf. RAE, 2010:867, §45.3.1a).
Análisis sintáctico del sintagma comparativo (compl. de pertenencia) de la or-1.
SComparativo wo Cuant Comparativo’ p tam SV 6quam amare divitias
(compl. comparativo) Comparativo SA A’ p A SN ty 5 A A animi (compl. de especif.) angusti parvi
Cuadro 3.19.1.h. Análisis sintáctico del SComparativo.
Oración 2:
O
qp
SN SV
5 6
nihil (est) honestius magnificentiusque quam pecuniam contemnere
Cuadro 3.19.1.i. Análisis sintáctico 2 or.-1 (abrev.).
La expansión del presente análisis es igual a la de la oración 1, con los ajustes
propios de esta oración: el verbo no tiene realización léxica y no hay cuantificador
Comisión Sectorial de Enseñanza
195
3. 19.2. Construcción comparativa de superioridad:
con comparativo sintético y sin quam
En este ejemplo, se analiza una oración en cuya construcción comparativa figura
un comparativo sintético o desinencial y no aparece el quam. Además la construcción
comparativa se halla en una oración de verbo copulativo, de manera que la estructura
en la que aparece es similar a la presentada en 3.1.1 solida est tellus, con el agregado de
las particularidades propias de la construcción comparativa. Se debe tener en cuenta
que si bien este ejemplo presenta una construcción comparativa de superioridad, las
construcciones comparativas de inferioridad se analizan del mismo modo.
(43) Nihil est incertius vulgo, nihil obscurius voluntate hominum, nihil fallacius ratione tota comitiorum Cic. Mur. XVII, 36
Nada es más incierto que el vulgo , nada más oscuro que el deseo de los hombres, nada más falaz que toda la organización de los comicios
nihil Sust. indecl. nada
sum, esse, fui V. cop. ser
incertior, incertius Adj. comp. de incertus, incerta, incertum más incierto
vulgus, vulgi Sust. m. 2.ª D. vulgo
obscurior, obscurius Adj. comp. obscurus, obscura, obscurum más oscuro
voluntas, voluntatis Sust. f. 3.ª D. voluntad, deseo
homo, hominis Sust. m. 3.ª D. hombre
fallacior, fallacius Adj. comp. de fallax, fallacis falaz
ratio, rationis Sust. f. 3.ª D cuenta, método
totus, tota, totum Cuant. Adj. 1.ª C. todo
comitium, comitii Sust. n. 2.ª D. comicio Cuadro 3.19.2.a. Léxico, información gramatical y significados.
V. 3.ª p. s. pres. ind. Sust.. abl. m. s
| |
nihil est incertius vulgo
| |
Sust. indecl. Adj. nom. n. s. Cuadro 3.19.2.b. Análisis morfológico or. 1.
Adj. nom. .n. s. Sust. gen. m. pl.
| |
nihil obscurius voluntate hominum
| |
Sust. indecl. Sust. abl. f. s. Cuadro 3.19.2.c. Análisis morfológico or. 2.
Adj. nom. n. s. Cuant. Adj. abl. f. s.
| |
nihil fallacius ratione tota comitiorum
| | |
Sust. indecl. Sust. abl. f. s. Sust. gen. m. pl.
Cuadro 3.19.2.d. Análisis morfológico or. 3.
Componentes de las estructuras comparativas: Oración 1
noción comparada ‘grado de inseguridad’ 1.er term. comparación nihil
2.° term. comparación vulgo
cuantificador comparativo implícito en el comparativo sintético grupo cuantificativo incertius
núcleo de la comparación incertius
Oración 2
noción comparada ‘grado de oscuridad (no transparencia)’ 1.er term. comparación nihil
2.° term. comparación voluntate hominum
cuantificador comparativo implícito en el comparativo sintético grupo cuantificativo obscurius
núcleo de la comparación obscurius
Oración 3
noción comparada ‘grado de falacidad’ 1.er term. comparación nihil
Comisión Sectorial de Enseñanza
197
nihil est incertius vulgo
1.er term. comp. término cuantificativo 2.° term. comp.
nihil obscurius voluntate hominum
1.er term. comp. término cuantificativo 2.° term. comp.
nihil fallacius ratione tota comitiorum
1.er term. comp. término cuantificativo 2.° term. comp.
Cuadro 3.19.2.e. Componentes de las estructuras comparativas.
Análisis sintáctico:
sujeto predicado nominal
nihil est incertius vulgo
compl. comparativo de incertius
Cuadro 3.19.2.f. Análisis sintáctico1 or. 1.
sujeto predicado nominal
nihil obscurius voluntate hominum
modif. de especif. de voluntate
compl. comparativo de obscurius
Cuadro 3.19.2.g. Análisis sintáctico1 or. 2.
sujeto predicado nominal
nihil fallacius ratione tota comitiorum
modif. de especif. de ratione tota cuantifica ratione comitiorum
compl. comparativo de fallacius
Cuadro 3.19.2.h. Análisis sintáctico1 or. 3.
i. Análisis sintáctico encorchetado:
[[nihil]
SN[[est [[h
i]
SN[[[incertius]
Comparativo(SA)[vulgo]
SN]
Comparativo’]
SComparativo]
CR]
V’]
SV]
O1[[nihil]
SN[[(est) [[h
i]
SN[[[obscurius]
Comparativo(SA)[voluntate hominum]
SN]
Comparativo’]
SCompartivo]
CR]
V’]
SV]
O2[[nihil]
SN[[(est) [[h
i]
SN[[[fallacius]
Comparativo(SA)ii. Análisis sintáctico con árbol:
O qp SNi SV 5 nihil V’ qp V Complemento (CR) est ei (sujeto) (predicado) SN SComparativo 6 hi incertius vulgoCuadro 3.19.2.i. Análisis sintáctico de or. 1 con constr. compa- rativa (abrev.). O ei SNi SV N’ V’ qp N V Complemento (CR) nihil est ei (sujeto) (predicado) SN SComparativo hi Comparativo’ eo Comparativo SN SA 5 5 vulgo
Comisión Sectorial de Enseñanza
199
voluntate hominum (or. 2) ratione tota comitiorum (or. 3)
SN SN ru e N’ SN Cuant. 5 N hominum tota modif. de especif. SN voluntate i
Cuadro 3.19.2.k. Análisis sintác- tico de voluntate hominum
SN comitiorum modif. de especif. N’ N ratione
Cuadro 3.19.2.l. Análisis sintáctico de ratione tota comitiorum
3.19.3. Construcción comparativa con superlativo
(44) Phlegyasque miserrimus omnis admonet Verg. aen. VI, 618, 619
Flegias, el más infeliz de todos, advierte
Phlegyas, Phlegyae N. pr. 1.ª D. Flegias
que Conj. cop. encl. y
miserrimus, misérrima, misrrimum Adj. sup. de miser, misera, miserum más miserable
omnis, omne Adj. 2.ª C. 2 term. todo
admoneo, admonēre, admonui, admonitum V. predic. tr. 2.ª conjug. advertir Cuadro 3.19.3.a. Léxico, información gramatical y significados.
Conj. cop. Adj. gen. m. pl.
| |
Phlegyas que miserrimus omnis admonet
| | |
N. pr.
nom. m. s. nom. m. s.Adj. V. 3.ª p. s. pres. ind. Cuadro 3.19.3.b. Análisis morfológico.