แนวทางปฏ บ ต ท ด การส งเสร มและพ ฒนาน กศ กษาเพ อการเร ยนร ส ศตวรรษท 21

Loading....

Loading....

Loading....

Loading....

Loading....

Full text

(1)

เรียบเรียงโดย อาจารย ดร. เสรี เพิ่มชาติ สาขาวิชาประกาศนียบัตรบัณฑิตวิชาชีพครู มหาวิทยาลัยราชภัฏหมูบานจอมบึง สาขาวิชาประกาศนียบัตรบัณฑิตวิชาชีพครู บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏหมูบานจอมบึง ไดจัดทํา โครงการการพัฒนาศักยภาพนักศึกษาเพื่อการเรียนรูในศตวรรษที่ 21 ซึ่งเปนกระบวนการพัฒนาคุณลักษณะของ นักศึกษาสาขาวิชาประกาศนียบัตรบัณฑิตวิชาชีพครูอยางหนึ่ง โดยมีแนวคิดเพื่อการพัฒนาผูเรียนใหเปนผูที่มีโลกทัศน กวางขวาง ทันตอเหตุการณที่เปลี่ยนแปลงไป รวมถึงเสริมประสบการณทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ และสามารถนํา องคความรูที่ไดมาประยุกตและพัฒนาตนเองและหนวยงานได ทั้งนี้เพื่อเปนการสงเสริมใหนักศึกษาไดมีสวนรวมใน กระบวนการจัดการศึกษา เพื่อพัฒนาคุณลักษณะนักศึกษาใหเปนไปตามคุณลักษณะของบัณฑิตตามกรอบมาตรฐาน คุณวุฒิแหงชาติ และคุณลักษณะของบัณฑิตตามความตองการของผูใชบัณฑิต รวมถึงเพื่อสงเสริมการเรียนรูใหเกิดขึ้น แกนักศึกษาตามเจตนารมณของการจัดการศึกษาในสังคมยุคปจจุบัน ที่เราเรียกกันวา สังคมเศรษฐกิจฐานความรู

(Knowledge-based Society and Economic) ที่ทุกหนทุกแหงเต็มไปดวยความรู ขอมูลขาวสาร และองคความรู ประเด็นหนึ่งที่นาสนใจในปญหาของการจัดการเรียนรูในปจจุบันที่ไมสอดคลองกับสังคมเศรษฐกิจ ฐานความรู กลาวคือ การจัดการเรียนรูโดยทั่วไปยังไมเอื้อที่จะพัฒนานักศึกษาใหบรรลุตามจุดมุงหมายที่ตั้งไวได ทั้งหมด และสงผลถึงผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษาดวย โดยเฉพาะอยางยิ่งนักศึกษาที่ไมสนใจในการเรียน ไมมีความรับผิดชอบ ไมนิยมแสวงหาความรูดวยตนเอง เปนตน ประกอบกับวิธีการจัดการเรียนการสอนที่ยังคงเนน การถายทอดเนื้อหามากกวาการใหเรียนรูจากสภาพจริง ไมเนนใหผูเรียนไดคิด วิเคราะห สังเคราะห ขาดโอกาส แสดงความคิดเห็น และการแสวงหาความรูดวยตนเอง ดังนั้นการจัดกิจกรรมที่หลากหลายทั้งในชั้นเรียนและนอกชั้น เรียนอยางมีความหมาย จึงเปนวิธีการหนึ่งที่สามารถนํามาประยุกตในการจัดการเรียนการสอนเพื่อพัฒนาให นักศึกษาคิดเปน ทําเปน แกปญหาเปน เพราะจะการใหโอกาสผูเรียนมีอิสระในการเรียนตามความตองการและ ความสนใจ เพิ่มความยืดหยุนในการเรียนการสอน (สาโรจน โสภีรักข, 2550) จากการที่ผูเขียนไดมีโอกาสไดอานบันทึกที่เขียนใน www.gotoknow.org โดยอาจารย ศุภิสรา เจริญ ไพฑูรย ที่ไดสรุปเนื้อหาการประชุม เครือขายสถาบันอุดมศึกษา เขตภาคกลางเพื่อพัฒนาบัณฑิตอุดมคติ ไทย ณ หองประชุมธีระ สูตะบุตร อาคารสารนิเทศ 50 ป มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร เมื่อวันที่ 21 เมษายน 2554 ทั้งนี้เพื่อหาแนวทางในการกําหนดรูปแบบการดําเนินกิจกรรมเพื่อพัฒนานิสิตนักศึกษานอกชั้นเรียน ซึ่ง ผูเขียนไดใชเปนเอกสารสวนหนึ่งในการศึกษาคนควา เพื่อใชกําหนดแนวทางในการพัฒนานักศึกษาใหเกิด ประสิทธิภาพสูงสุดกอนดําเนินงานโครงการ ผูเขียนไดนํา แนวคิดในการศึกษามาเปนแนวทางในการจัดโครงการครั้งนี้ ซึ่งถือเปนสิ่งดีดีที่ทุกทานสามารถนํามาใชเปนแนวทางในการ พัฒนานักศึกษาเพื่อการเรียนรูในศตวรรษที่ 21 ไดเชนเดียวกัน และเพื่อเปนการเผยแพรสิ่งดีดีตอกันในสังคม ผูเขียนจึงขอ อนุญาตนําเสนอแนวคิดบางชวงบางตอนมานําเสนอ โดยหวัง ประโยชนที่จะเกิดแกผูสนใจ ในการนําไปใชเปนแนวทางใน การพัฒนานักศึกษาตอไป อานตอไดที่( : https://www.gotoknow.org/posts/436982)

(2)

ในการประชุมเครือขายสถาบันอุดมศึกษาเขตภาคกลางเพื่อพัฒนาบัณฑิตอุดมคติไทย ซึ่งเปนการสราง ความเขาใจรวมกันถึงภารกิจของคณะอนุกรรมการพัฒนา นักศึกษานอกชั้นเรียน ของสํานักงานการอุดมศึกษา

(เครือขายเชิงประเด็น) มีกรอบในการดําเนินงานดังนี้

1) ยึดนโยบายรวมกันแสวงหาเสนทางใหม ๆ ทางออกใหม ๆ จุดประกายความคิด เสริมสรางวิสัยทัศนใน ดานการพัฒนานักศึกษา รวมถึงหาทางออกที่เปนประเด็นปญหารวมของสังคม Common Problem) (

2) มองประเด็นอนาคต Futuristic View) โดยใชเวที Sharing ประสบการณดานพัฒนานักศึกษา เพื่อพัฒนา(

องคความรูดานเทคนิค และหาความรูปฏิบัติ (Practical Knowledge) เปนแนวทางในการพัฒนานักศึกษา

3) เครือขายบัณฑิตอุดมคติ เปนเวทีสรางพันธมิตรและกัลยาณมิตรของสถาบันการศึกษาเครือขายภาค กลาง ในการรวมกันขับเคลื่อน (Driving Together) นักศึกษาสูบัณฑิตอุดมคติ

แนวคิดการบริหารจัดการคณะอนุกรรมการเพื่อพัฒนาบัณฑิตอุดมคติ ไดแก คิดรวมกัน ( Think Together) ทํางานรวมกัน (Work Together) แกปญหารวมกัน (Problem Solving Together) ขับเคลื่อน รวมกัน (Driving Together) และเรียนรูรวมกัน (Learning Together)

ภาพการทํางานที่ผานมาในอดีตของเครือขายบัณฑิตอุดมคติ ประสบความสําเร็จในการทําใหเกิดความเขมแข็งในการดําเนินงาน และเกิดความตระหนักของหนวยงานดานกิจการนักศึกษา สวนภาพ อนาคตที่คาดหวังของเครือขายบัณฑิตอุดมคติ คือทําใหเกิด "Impact" ตอนักศึกษาในสถาบันอุดมศึกษาเขตภาคกลาง เพื่อใหเกิด การขับเคลื่อนรวมกันและเกิดการนําไปขยายผลในสถาบันการศึกษา เพื่อใหสถาบันการศึกษาในเขตภาคกลางขับเคลื่อนรวมกันใหภารกิจ บรรลุลวงในการดําเนินงานเพื่อพัฒนาบัณฑิตอุดมคติ รวมถึงการรับ ฟงความคิด feedback จากสถาบันการศึกษาเขตภาคกลางเพื่อ เสนอแนะตอคณะอนุกรรมการเพื่อพัฒนาแนวทางการดําเนินงาน ประเด็นปญหาพัฒนาคุณภาพนักศึกษาไทยในยุคศตวรรษที่ 21 (ประเด็นทาทายสถาบันอุดมศึกษาไทย) 1. ปญหาการพัฒนานักศึกษาไทย 1.1 ปญหารวมดานการพัฒนานักศึกษา สถาบันอุดมศึกษาเครือขายภาคกลางปจจุบัน 1.1.1 ปญหาดานวินัยนักศึกษา ไดแก การแตงกายผิดระเบียบ การแตงกายไมเสริมบุคลิกภาพ การใชชีวิตภายใตคานิยมพอเพียง 1.1.2 ปญหาดานกิจกรรมนักศึกษา ไดแก การจูงใจนักศึกษาใหสนใจในกิจกรรม ปญหาดาน พัฒนานักศึกษา บุคลากรมีนอย ศักยภาพบุคลากรไมเพียงพอ 1.2 ปญหารวมดานพัฒนานักศึกษา สถาบันอุดมศึกษาเครือขายภาคกลางอนาคต 1.2.1 การเสริมสรางทักษะการอยูรวมกับผูอื่น ภายใตสังคมพหุวัฒนธรรม (Pluralistic Society) 1.2.2 ปญหาดานการสื่อสาร แบงเปน การสื่อสารกับคนไทยดวยกันเอง และการสื่อสารกับคน ในประชาคมอาเซียน 1.3 ปญหาดานการมีงานทําและการทํางาน ไดแก การทํางานรวมกับผูอื่น และศักยภาพไมเพียงพอ 2. ปญหาการพัฒนานักศึกษายุคใหม “คนพันธุเน็ต” ภายใตแนวคิดเกาและโครงสรางเดิม ชีวิตนักศึกษา กับสถานการณอนาคต ชีวิตในศตวรรษที่ 21 นักศึกษาในปจจุบันกําลังเผชิญปญหาภายใตสังคมที่เปลี่ยนแปลงมี ความแตกตางจากอดีต และกําลังทวีความรุนแรงเพิ่มมากขึ้นในอนาคต ซึ่งสถาบันการศึกษาจะตองหาทางออก

(3)

รวมกันเพื่อใหเกิดบัณฑิตยุคใหมใหเปนคนทํางานที่มีความรูและสนใจเรียนรู (Knowledge Worker & Learning Person) หากจะเปนบัณฑิตยุคใหมไดนั้นจะตองมีทักษะ ๔ ดาน ดังนี้

2.1 ทักษะดานการเรียนรู (Learning Skill)

2.2 ทักษะดานการปรับตัว (Adaptability Skill) 2.3 ทักษะชีวิต (Life Skill: Pluralistic Society)

2.4 ทักษะการทํางาน (Work Skill) กรอบแนวคิดการดําเนินงานการพัฒนานักศึกษาของเครือขายบัณฑิตอุดมคติ ป 2554–2555 1. พัฒนาบุคลากรเครือขาย (บุคลากรดานพัฒนานักศึกษา) 2. สรางแกนนํานักศึกษาเพื่อขยายผลในสถาบัน 3. สรางความรูปฏิบัติ 4. แลกเปลี่ยนเรียนรูประสบการณดานพัฒนานักศึกษา 5. แสวงหาคําตอบในประเด็นปญหารวม โดยยึดยุทธศาสตรกระทรวงศึกษาธิการ ยุทธศาสตรการพัฒนานักศึกษา สกอ. และยุทธศาสตรเครือขาย บัณฑิตอุดมคติไทยเขตภาคกลาง ซึ่งในป 2554–2555 เครือขายบัณฑิตอุดมคติจะขับเคลื่อน 2 เรื่องดังนี้ 1. การเสริมสรางคุณลักษณะความเปนพลเมืองในการเตรียมบัณฑิตรุนใหมสูประชาคมอาเซียน 2. การขยายผลปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในสถาบันการศึกษา 1. การเสริมสรางความเปนพลเมือง (Citizenship) 1.1 ความเปนพลเมืองในสถาบันการศึกษา (Student Citizenship) 1.1.1 เชื่อมโยงกิจกรรมปฐมนิเทศนักศึกษาให ความสําคัญ Critical Year โดยการคิดกิจกรรมใหสอดคลองกันตลอด ทั้งป ตัวอยางเชน ปฐมนิเทศนักศึกษา กิจกรรมรับนองใหม กิจกรรม ไหวครู กิจกรรมเปดโลกกิจกรรม กิจกรรมกีฬานองใหม กิจกรรมเสริม หลักสูตรเพื่อพัฒนาศักยภาพนักศึกษา ชั้นปที่ 1 กิจกรรมเนื่องในวัน สถาปนาสถาบัน 1.1.2 การพัฒนานักศึกษาชั้นปที่ 1 ตลอดทั้งป โดยพัฒนาจากนักเรียนสูความเปนนักศึกษา ในดานตอไปนี้ รูและมี เปาหมายการเรียน บริหารเวลาเปน มีทักษะการเรียนรูที่เพียงพอ และใชชีวิตการเรียนรูเปน 1.1.3 Output กิจกรรมประชุมเชียรและรับนองใหม ไดแก รองเพลงสถาบันไดอยางพรอมเพรียง เขาใจปรัชญา วัฒนธรรม คานิยมของสถาบัน เขาใจในเอกลักษณ/อัตลักษณของสถาบัน สราง Impression ความภูมิใจในสถาบัน และสรางความรักในสถาบัน 1.2 ความเปนพลเมืองของประเทศ (THAI Citizenship) 1.3 ความเปนพลเมืองในประชาคมอาเซียน (ASEAN Citizenship)

(4)

1.3.1 เผยแพรเอกสาร “นักศึกษาควรเตรียมตัวอยางไรกอนประเทศไทยเขาสูประชาคมอาเซียน” เพื่อใหสถาบันแจกเอกสารฉบับนี้แกนักศึกษาใหมวันปฐมนิเทศ 1.3.2 เตรียมการเผยแพรเอกสาร “การปรับตัวของงานกิจการ นักศึกษาเพื่อความพรอมสู ประชาคมอาเซียน 1.3.3 จัดสัมมนาทางวิชาการ “กิจการนักศึกษากับการปรับตัวเพื่อความพรอมสูประชาคมอาเซียน” 1.4 เผยแพรแนวคิดกิจกรรมรับนองใหม บนเสนทางการสรางความเปนพลเมืองของนักศึกษาในสถาบัน โดยสรางจุดเริ่มตนของความเปนพลเมืองในสถาบัน 1.4.1 ใหนักศึกษารูคุณคาปรัชญาสถาบัน โดยใหนักศึกษาเขาใจในปรัชญาของสถาบันเพื่อพัฒนาสู ความรู คุณคา และมีเปาหมายในการพัฒนาตนของนักศึกษา 1.4.2 ใหนักศึกษาเกิดความรักและภูมิใจในสถาบัน โดยหาจุดแข็งของสถาบันเปนแนวทางในการ สรางความรูสึกวา ตนคือสมาชิกของสถาบัน เห็นคุณคา และแตงกายชุดสถาบันดวยความภูมิใจ รองเพลงสถาบัน ได พรอมปฏิบัติตามระเบียบขอบังคับสถาบัน มีใจที่จะรวมสืบทอดปณิธาน วัฒนธรรม คานิยมของสถาบัน เขาใจ ในเอกลักษณ/อัตลักษณของสถาบัน และสรางสรรคสิ่งดีดีใหสถาบันเพื่อนําไปสูความรักและภาคภูมิใจที่ไดมาเปน นิสิตนักศึกษาสถาบันแหงนี้ 1.4.3 สรางแกนนํากิจกรรมประชุมเชียรและรับนองใหมเพื่อขยายผลในสถาบัน เพื่อเสริมสราง ความเปนพลเมืองในสถาบัน (Student Citizenship) 2. การขยายผลปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงสูสถาบัน จากประเด็นปญหาขางตน ทางรอดทางเลือกเพื่อความอยูรอด ของไทยคือ ใหนักศึกษาเขาใจถึง "ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง" เพื่อ ขยายผลการดําเนินงานดานกิจการนักศึกษา โดยประยุกตปรัชญา เศรษฐกิจพอเพียงสูสถาบัน กิจกรรมนี้อยูในระหวางการดําเนินการ ขยายผล อาจเปนรูปแบบการเสนอโครงการจากสถาบันของ นักศึกษาก็ได สรุปเรื่องที่ฝากใหสถาบันชวยดําเนินการตอ 1. ตองการนักศึกษาแกนนําที่มีศักยภาพในการเขาอบรมสัมมนาแตละครั้ง เพื่อใหนักศึกษาที่เปนตัวแทน สามารถขับเคลื่อนกิจกรรมในแตละสถาบันได 2. ตองการผูที่เปนอนุกรรมการที่เปนตัวแทนจากสถาบันในการเปนผูประสานงานจัดกิจกรรมทางดาน การพัฒนาบุคลากรดานกิจการนักศึกษาและพัฒนานักศึกษา ที่สามารถประสานงานตอในสถาบันได 3. ตองการใหชวยเผยแพรเอกสาร “นักศึกษาควรเตรียมตัวอยางไรกอนประเทศไทยเขาสูประชาคมอาเซียน” แก นักศึกษาชั้นปที่ 1 ในการปฐมนิเทศนักศึกษาใหมใหไดรับรู และเตรียมความพรอมเขาสูประชาคมอาเซียน 4. ตองการใหสถาบันทบทวนแนวทางการดําเนินการของนักศึกษา ใหมีความสอดคลองกับสภาพของปญหา โดยมีแนวทางการดําเนินการที่สอดคลองกับเครือขายบัณฑิตอุดมคติเพื่อขับเคลื่อนรวมกัน จะเห็นไดวา การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคมในยุคศตวรรษที่ 21 สงผลใหมีการขยายตัวทางเศรษฐกิจ และการรับรูขอมูลขาวสารมากขึ้น แรงงานที่มีคุณภาพจึงเปนปจจัยที่จําเปนอยางยิ่งในการขับเคลื่อนการพัฒนา ประเทศ การมีทักษะความรูและทักษะวิชาชีพที่สูงขึ้น เปนการเพิ่มศักยภาพตนเองใหทันตอการเปลี่ยนแปลงดังกลาว การศึกษาที่หลากหลายเพื่อเตรียมความพรอมของนักศึกษาใหสามารถกาวสูตลาดแรงงานอยางมีคุณภาพ การเสริมสราง ทักษะการเรียนรูที่จําเปนในศตวรรษที่ 21 จะชวยสรางศักยภาพและทักษะที่พรอมในการทํางานอยางมีคุณภาพ และ

(5)

ตรงตามความคาดหวังของสังคมในอนาคต ประกอบกับคุณสมบัติที่พึงประสงคซึ่งผูสําเร็จการศึกษาระดับอุดมศึกษาที่ พึงมีประกอบดวย 2 สวนคือ คุณลักษณะของบัณฑิตตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิแหงชาติของแตละหลักสูตร 5 ดาน ไดแก ดานคุณธรรมจริยธรรม ดานความรู ดานทักษะทางปญญา ดานทักษะความสัมพันธระหวางบุคคลและความ รับผิดชอบ ดานทักษะการวิเคราะหเชิงตัวเลข การสื่อสาร และการใชเทคโนโลยีสารสนเทศ และคุณลักษณะของบัณฑิต ตามความตองการของผูใชบัณฑิต อาจมีความแตกตางกันตามลักษณะอาชีพและบริบทของผูใช และอาจปรากฏใน กรอบมาตรฐานคุณวุฒิแหงชาติ หรือที่มีลักษณะเพิ่มเติมจากกรอบมาตรฐานคุณวุฒิ เชน การบริหารจัดการ การเปน ผูใฝรูใฝเรียน การกาวทันวิทยาการ ความสามารถในการประยุกตความรูกับการปฏิบัติงานจริง สําหรับผูสําเร็จในระดับ บัณฑิตศึกษา ควรมีคุณลักษณะเพิ่มเติมดานความเปนนักวิชาการ การเปนผูนําทางความคิด โดยเฉพาะความสามารถ ดานการคิดวิพากษ และการนําเสนอผลงาน ดังนั้นการจัดการเรียนรู ในยุคปจจุบัน จึงตองเนน การ เรียนรูจากแหลงเรียนรูหลากหลายรูปแบบ มากกวาการเรียนการ สอนแตเพียงในหองเรียนอยางเดียว เชนเดียวกับการจัดโครงการ การพัฒนาศักยภาพนักศึกษาเพื่อการเรียนรูในศตวรรษที่ 21 ในครั้งนี้ ที่มีการจัดกิจกรรมหลากหลายรูปแบบ ทั้งนี้ก็เพื่อใหนักศึกษาได เรียนรูในเปาหมายไดดวยการเรียนรูดวยตนเอง เพื่อสรางความรู ใหกับตนเองดวยวิธีการของตนเอง ซึ่งจะชวยใหนักศึกษาสามารถ เรียนรูไดอยางถองแทและมีประสิทธิภาพเพิ่มมากขึ้น นั่นหมายถึง คุณภาพของนักศึกษาที่เกิดขึ้นในอนาคต อางอิง จิรวัฒน วีรังกร. (2554). แนวคิดการดําเนินงานคณะอนุกรรมการพัฒนานักศึกษานอกชั้นเรียน คณะอนุกรรมการ พัฒนานักศึกษานอกชั้นเรียน เครือขายบัณฑิตอุดมคติภาคกลาง . เอกสารประกอบการประชุม คณะอนุกรรมการพัฒนานักศึกษานอกชั้นเรียน. ๒๑ เมษายน ๒๕๕๔. ณ หองประชุม ธีระสูตบุตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร. สาโรจน โสภีรักข. (2550). ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนิสิตปริญญาโทที่เรียนรูดวยการนําตนเองในวิชา เทคนิคและกระบวนการฝกอบรม. กรุงเทพฯ : ภาควิชาเทคโนโลยีการศึกษา คณะศึกษาศาสตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร. ศุภิสรา เจริญไพฑูรย. (2554). นักศึกษาไทย ความหวัง ความอยูรอดของสังคมไทย สังคมโลก . สืบคนเมื่อ 10 เมษายน 2558 จาก https://www.gotoknow.org/posts/436982

(6)

ตัวอยางภาพถายโครงการ

(7)

(8)

Figure

Updating...

Related subjects :